Στον αρχαιολογικό χώρο της Αμφίπολης επιστρέφει το Σάββατο 9 Μαΐου η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, πραγματοποιώντας νέα αυτοψία στις εργασίες αποκατάστασης και ανάδειξης του Τύμβου Καστά, ενός μνημείου που εξακολουθεί να συμβολίζει ταυτόχρονα το παγκόσμιο αρχαιολογικό ενδιαφέρον αλλά και τη διαχρονική αδυναμία του ελληνικού κράτους να διαχειριστεί με ταχύτητα και αποφασιστικότητα ένα έργο εθνικής σημασίας.

Η επίσκεψη της υπουργού πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία το Υπουργείο Πολιτισμού επιχειρεί να εκπέμψει μήνυμα επιτάχυνσης των παρεμβάσεων, επαναφέροντας ως στόχο την ολοκλήρωση των εργασιών έως το τέλος του 2027 και την πλήρη απόδοση του μνημείου στο κοινό στις αρχές του 2028.

Η κ. Μενδώνη θα επιθεωρήσει την πορεία των εργασιών στον Τύμβο Καστά, τον οποίο έχει χαρακτηρίσει σε προηγούμενες τοποθετήσεις της ως «ένα μνημείο εξαιρετικά σπάνιο και υψηλής ιστορικής και αρχαιολογικής σημασίας», αλλά και ως «έναν τεράστιο αναπτυξιακό πόρο για την περιοχή».

Και πράγματι, λίγα μνημεία στην Ελλάδα συγκεντρώνουν τόσο μεγάλες δυνατότητες πολιτιστικής, τουριστικής και οικονομικής ανάπτυξης όσο η Αμφίπολη. Ένα μνημείο που θα μπορούσε να έχει ήδη μετατραπεί σε διεθνές σημείο αναφοράς για τη Μακεδονία και τη χώρα, παραμένει ακόμη εγκλωβισμένο σε ένα αργό και εξαντλητικό διοικητικό ταξίδι.

Η τελική φάση των εργασιών

Η τελευταία επίσκεψη της υπουργού στον αρχαιολογικό χώρο, τον περασμένο Σεπτέμβριο, σηματοδότησε , σύμφωνα με το Υπουργείο Πολιτισμού , την έναρξη της τελικής φάσης των έργων αποκατάστασης και ανάδειξης του μνημείου.

Οι παρεμβάσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη, υπό την ευθύνη της Διεύθυνσης Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων, περιλαμβάνουν:

• την αποκατάσταση και ανάδειξη τμημάτων του περιβόλου,
• τη συντήρηση και αξιοποίηση διάσπαρτων αρχιτεκτονικών μελών,
• τη διαμόρφωση του περιδρόμου εξωτερικά του τύμβου,
• την προστασία και ανάδειξη του ορύγματος της ταφικής θήκης,
• καθώς και τις εργασίες στον λεγόμενο «χώρο 4», τον τελευταίο θάλαμο του μνημείου.

Ξεχωριστή σημασία έχει η επανατοποθέτηση της δίφυλλης μαρμάρινης θύρας, η οποία είχε βρεθεί κατακερματισμένη και παραβιασμένη ήδη από την αρχαιότητα. Τα τμήματά της συντηρήθηκαν από τη Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαίων και Νεώτερων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού και πλέον επανέρχονται στη θέση τους, σε μια ιδιαίτερα σύνθετη τεχνικά διαδικασία που αποκαθιστά την αυθεντική εικόνα του μνημείου.

Παράλληλα, το Υπουργείο επιμένει ότι ο σχεδιασμός προβλέπει ένα μνημείο πλήρως επισκέψιμο και προσβάσιμο σε όλους, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία και των εμποδιζόμενων επισκεπτών.

«Προτεραιότητα για τη Μακεδονία»

Για την επίσκεψη της υπουργού αλλά και την πορεία των έργων μίλησε στην ΕΡΤ ο Αντιπεριφερειάρχης Σερρών Παναγιώτης Σπυρόπουλος, τονίζοντας πως η ανάδειξη του Τύμβου Καστά αποτελεί ζήτημα πρώτης προτεραιότητας.

«Η ανάδειξη του μνημείου αποτελεί θέμα πρώτης προτεραιότητας, καθώς γίνεται μια πολύ σοβαρή και συστηματική δουλειά που τιμά τη Μακεδονία», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η δήλωση αυτή αποτυπώνει τη σημασία που επιχειρούν να προσδώσουν οι θεσμικοί φορείς στο έργο, σε μια περίοδο που η τοπική κοινωνία δεν ζητά πλέον νέες υποσχέσεις, αλλά συγκεκριμένα αποτελέσματα.

Το μνημείο των μεγάλων προσδοκιών και των μεγάλων καθυστερήσεων

Ωστόσο, πίσω από τις νέες αυτοψίες και τα ανανεωμένα χρονοδιαγράμματα, παραμένει ένα βαρύ πολιτικό αποτύπωμα καθυστερήσεων, αναβολών και χαμένων ευκαιριών.

Περισσότερα από δέκα χρόνια μετά τη συγκλονιστική αποκάλυψη του μνημείου που συγκέντρωσε το παγκόσμιο ενδιαφέρον, ο Τύμβος Καστά εξακολουθεί να βρίσκεται σε καθεστώς ημιτελούς λειτουργίας. Ένα έργο που θα έπρεπε να αποτελεί υπόδειγμα ταχύτητας και εθνικής προτεραιότητας, μετατράπηκε τελικά σε χαρακτηριστικό παράδειγμα της ελληνικής διοικητικής βραδύτητας.

Οι πολιτικές ευθύνες είναι υπαρκτές και βαραίνουν πρωτίστως το Υπουργείο Πολιτισμού και προσωπικά τη Λίνα Μενδώνη, η οποία είχε και έχει την κεντρική πολιτική εποπτεία του έργου. Παρά τις συνεχείς δηλώσεις και τις επαναλαμβανόμενες δεσμεύσεις, η Αμφίπολη συνέχισε να κινείται με ρυθμούς που δεν ανταποκρίνονται ούτε στη σημασία ούτε στις δυνατότητες του μνημείου.

Την ίδια στιγμή, ευθύνες αναλογούν και στο πολιτικό προσωπικό του νομού Σερρών, που συχνά περιορίστηκε σε ρόλο παρατηρητή, χωρίς ουσιαστική διεκδίκηση και πίεση για επιτάχυνση των διαδικασιών.

Ιδιαίτερα η δημοτική αρχή Αμφίπολης και ο δήμαρχος προσωπικά δεν μπορούν να μένουν εκτός αυτής της συζήτησης. Σε έναν τόπο που θα μπορούσε ήδη να γνωρίζει μια εντελώς διαφορετική αναπτυξιακή δυναμική, η τοπική διεκδίκηση αποδείχθηκε κατώτερη των περιστάσεων και των ιστορικών απαιτήσεων της υπόθεσης.

Η Αμφίπολη δεν αντέχει άλλες χαμένες δεκαετίες, ούτε άλλες τελετουργικές επισκέψεις που εξαντλούνται σε φωτογραφίες και δηλώσεις αισιοδοξίας.

Αυτό που πλέον απαιτεί η κοινωνία είναι σαφές: πραγματική ολοκλήρωση του έργου, τήρηση του χρονοδιαγράμματος και επιτέλους λειτουργία ενός μνημείου που ανήκει όχι μόνο στις Σέρρες και τη Μακεδονία, αλλά στην ίδια την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά.