Η υπόθεση των έξι κοινωνικών λειτουργών του Δήμου Αμαρουσίου, οι οποίοι κλήθηκαν στην Εισαγγελία υπό την απειλή δίωξης για απείθεια, δεν αφορά μόνο την Αττική. Πίσω από αυτήν αποκαλύπτεται ένα θεσμικό και διοικητικό αδιέξοδο που αγγίζει ολόκληρη τη χώρα   και έχει σαφές αποτύπωμα και στις Σέρρες.

Η έρευνα του serresparatiritis.gr σε αποφάσεις, απολογισμούς και επίσημα έγγραφα του Δήμου Σερρών δείχνει ότι οι δημοτικοί κοινωνικοί λειτουργοί καλούνται ήδη να διενεργούν κοινωνικές έρευνες κατόπιν εισαγγελικών παραγγελιών, παράλληλα με ένα ιδιαίτερα μεγάλο εύρος καθηκόντων κοινωνικής προστασίας.

Το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα που στηρίζεται στην ευσυνειδησία περιορισμένου προσωπικού, σε συμβάσεις συνδεδεμένες με ευρωπαϊκά προγράμματα και σε αρμοδιότητες των οποίων τα όρια συχνά παραμένουν ασαφή.

Οι εισαγγελικές παραγγελίες εκτελούνται και στις Σέρρες

Η επίσημη έκθεση λογοδοσίας του Δήμου Σερρών για το 2024 αναφέρει ρητά ότι οι κοινωνικοί λειτουργοί διενήργησαν κοινωνικές έρευνες κατόπιν εισαγγελικής παραγγελίας, τόσο για ζητήματα κοινωνικής προστασίας όσο και για ανάγκες χορήγησης προνοιακών παροχών.

Στην ίδια έκθεση καταγράφεται επίσης η παροχή υπηρεσιών, έπειτα από εισαγγελικές εντολές, για τις ανάγκες της Ομάδας Προστασίας Ανηλίκων.

Επομένως, στις Σέρρες η μεταφορά του συγκεκριμένου έργου στις κοινωνικές υπηρεσίες του Δήμου δεν αποτελεί υποθετικό ενδεχόμενο. Αποτελεί καταγεγραμμένη πραγματικότητα.

Αυτό που δεν δημοσιοποιείται είναι εξίσου σημαντικό:

• Πόσες εισαγγελικές παραγγελίες δέχθηκε ο Δήμος το 2024, το 2025 και το 2026;
• Πόσες παραμένουν σε εκκρεμότητα;
• Πόσος είναι ο μέσος χρόνος ολοκλήρωσης μιας κοινωνικής έρευνας;
• Πόσοι κοινωνικοί λειτουργοί απασχολούνται αποκλειστικά ή κατά προτεραιότητα με αυτές;
• Ποια είναι η εργασιακή σχέση και ποια η νομική προστασία των εργαζομένων που τις εκτελούν;

Χωρίς αυτές τις απαντήσεις, καμία διοίκηση δεν μπορεί να παρουσιάζει πλήρη εικόνα για την πραγματική αντοχή της υπηρεσίας.

Χιλιάδες εξυπηρετούμενοι και πολλαπλά καθήκοντα

Τα στοιχεία του Δήμου αποτυπώνουν το μέγεθος του κοινωνικού έργου που ήδη καλούνται να σηκώσουν οι συγκεκριμένες δομές.

Μόνο κατά το 2024, η κεντρική δομή του Κέντρου Κοινότητας εξυπηρέτησε 3.275 πολίτες, από τους οποίους οι 1.512 αποτελούσαν νέες εγγραφές. Στο Παράρτημα Ρομά εξυπηρετήθηκαν ακόμη 642 πολίτες, με 205 νέες εγγραφές.

Οι εργαζόμενοι δεν χειρίζονται μόνο εισαγγελικές υποθέσεις. Υποστηρίζουν αιτήσεις για αναπηρικά επιδόματα, Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, επίδομα στέγασης, επίδομα γέννησης και παροχές ανασφάλιστων υπερηλίκων. Παρέχουν συμβουλευτική, ψυχολογική υποστήριξη, βοήθεια σε ανέργους και διασύνδεση ευάλωτων ανθρώπων με άλλες δημόσιες υπηρεσίες.

Την ίδια στιγμή, το πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι» εξυπηρέτησε 522 ανθρώπους και ανταποκρίθηκε σε άλλες 80 έκτακτες περιπτώσεις. Το Συμβουλευτικό Κέντρο Γυναικών κατέγραψε 134 νέες υποδοχές και συνολικά 790 ραντεβού.

Τα μεγέθη αυτά δεν αντιστοιχούν όλα σε εισαγγελικές υποθέσεις. Αποκαλύπτουν, όμως, το ήδη βαρύ και πολυσύνθετο περιβάλλον μέσα στο οποίο προστίθενται οι εισαγγελικές παραγγελίες.

Δύο κοινωνικοί λειτουργοί και μία κενή θέση τον Φεβρουάριο

Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η εικόνα που παρουσιάζει το Τοπικό Σχέδιο Δράσης του Δήμου Σερρών, το οποίο εγκρίθηκε τον Φεβρουάριο του 2026.

Σύμφωνα με αυτό, το Κέντρο Κοινότητας στελεχωνόταν τότε από δύο κοινωνικούς λειτουργούς, μία ψυχολόγο, μία κοινωνιολόγο, μία διοικητική υπάλληλο και μία οικονομολόγο, ενώ μία ακόμη θέση κοινωνικού λειτουργού είχε μείνει κενή λόγω παραίτησης και αναμενόταν να καλυφθεί.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο εμφανές στους περιφερειακούς δήμους. Η επίσημη σελίδα του διευρυμένου Κέντρου Κοινότητας Δήμου Ηράκλειας αναφέρει δύο κοινωνικούς λειτουργούς και έναν ψυχολόγο, ενώ το Κέντρο Κοινότητας του Δήμου Σιντικής εμφανίζει μία κοινωνική λειτουργό και δύο ψυχολόγους.

Οι αριθμοί αυτοί αφορούν τους δημόσια παρουσιαζόμενους πυρήνες των Κέντρων Κοινότητας και όχι αναγκαστικά το σύνολο των δημοτικών υπαλλήλων της αντίστοιχης ειδικότητας. Δείχνουν, ωστόσο, πόσο μικρές ομάδες καλούνται να καλύψουν μεγάλες γεωγραφικές περιοχές και πολλαπλές κοινωνικές ανάγκες.

Το δικαστικό μπρα-ντε-φερ του Ιουνίου στις Σέρρες

Το θεσμικό πρόβλημα αποτυπώθηκε με ιδιαίτερη ένταση και σε πρόσφατη τοπική υπόθεση.

Τον Ιούνιο του 2026 η Δημοτική Επιτροπή Σερρών όρισε δικηγόρο για να εκπροσωπήσει τον Δήμο ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου. Είχε προηγηθεί αίτηση της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Σερρών, με την οποία ζητούνταν να διοριστεί η κοινωνική υπηρεσία του Δήμου ως προσωρινή και στη συνέχεια οριστική δικαστική συμπαραστάτρια ευάλωτου ανθρώπου χωρίς υποστηρικτικό περιβάλλον.

Η Νομική Υπηρεσία του Δήμου υποστήριξε ότι από την ισχύουσα νομοθεσία δεν προκύπτει μεταβίβαση της συγκεκριμένης αρμοδιότητας στην κοινωνική υπηρεσία του Δήμου. Η Δημοτική Επιτροπή εξουσιοδότησε ομόφωνα τον δικηγόρο να προβάλλει ενώπιον του δικαστηρίου την αναρμοδιότητα της δημοτικής υπηρεσίας. Η απόφαση είναι δημοσιευμένη στην ιστοσελίδα του Δήμου Σερρών.

Η συγκεκριμένη περίπτωση δεν ταυτίζεται νομικά με μια εισαγγελική παραγγελία κοινωνικής έρευνας. Αποκαλύπτει, όμως, την ίδια βαθύτερη παθογένεια: δικαστικές και κοινωνικές ευθύνες μεταφέρονται προς τις δημοτικές υπηρεσίες χωρίς σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων, επαρκή στελέχωση και ασφαλές θεσμικό πλαίσιο.

Ένας νόμος που παραμένει στα χαρτιά επί τρεις δεκαετίες

Το άρθρο 49 του Ν. 2447/1996 προβλέπει την ίδρυση αυτοτελούς Κοινωνικής Υπηρεσίας σε κάθε Πρωτοδικείο, με αποστολή να επικουρεί το έργο των δικαστικών αρχών.

Σχεδόν τριάντα χρόνια αργότερα, οι υπηρεσίες αυτές δεν έχουν οργανωθεί και στελεχωθεί όπως προβλέπει ο νόμος. Ο Σύνδεσμος Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος ζητά εκ νέου την άμεση εφαρμογή του Ν. 2447/1996, την παύση των πιέσεων προς τους εργαζομένους και τη θεσμοθέτηση ελάχιστης εθνικής αναλογίας κοινωνικών λειτουργών ανά πληθυσμό.

Στο Πρωτοδικείο Σερρών προβλέπεται οργανωτικά Τμήμα Επιμελητών Ανηλίκων και Κοινωνικής Αρωγής. Η συγκεκριμένη υπηρεσία, όμως, έχει διαφορετικό θεσμικό αντικείμενο και δεν πρέπει να συγχέεται με τη διεπιστημονική Κοινωνική Υπηρεσία των Πρωτοδικείων που προβλέπει ο νόμος του 1996.

Οι απαντήσεις που οφείλουν να δοθούν στις Σέρρες

Η Δημοτική Αρχή Σερρών, οι υπόλοιποι δήμοι της Περιφερειακής Ενότητας, η Εισαγγελία και τα συναρμόδια υπουργεία οφείλουν να απαντήσουν δημόσια:

1. Πόσες εισαγγελικές παραγγελίες κοινωνικής έρευνας έχουν σταλεί σε κάθε δήμο;
2. Σε ποιους εργαζομένους ανατίθενται και με ποια εργασιακή σχέση;
3. Εκτελούν τέτοιες εντολές συμβασιούχοι των Κέντρων Κοινότητας;
4. Παρέχεται πλήρης νομική κάλυψη σε περίπτωση μήνυσης ή αγωγής;
5. Υπάρχουν πρωτόκολλα ασφάλειας για επισκέψεις σε σπίτια όπου έχουν καταγγελθεί βία, κακοποίηση ή σοβαρή παραμέληση;
6. Υπάρχει δεύτερος επαγγελματίας στις υψηλού κινδύνου αυτοψίες ή ο κοινωνικός λειτουργός πηγαίνει μόνος;
7. Πόσες οργανικές θέσεις παραμένουν κενές;
8. Τι έχουν διεκδικήσει οι τοπικές αρχές από τα υπουργεία Εσωτερικών και Δικαιοσύνης;

Η προστασία ενός παιδιού, ενός ηλικιωμένου ή οποιουδήποτε ευάλωτου ανθρώπου δεν μπορεί να περιμένει. Δεν μπορεί, όμως, να στηρίζεται ούτε στην εξουθένωση των εργαζομένων ούτε στην απειλή ποινικών και πειθαρχικών διώξεων.

Το κράτος δεν δικαιούται να αφήνει τις κοινωνικές υπηρεσίες των Πρωτοδικείων στα χαρτιά και στη συνέχεια να απαιτεί από ολιγομελείς δημοτικές δομές να καλύψουν κάθε θεσμικό κενό. Απαιτούνται μόνιμες προσλήψεις, σαφείς αρμοδιότητες, πλήρης νομική προστασία και ουσιαστικά μέτρα ασφάλειας.

Γιατί όταν το σύστημα κοινωνικής προστασίας λειτουργεί με «εντέλλεσθε» και απειλές, απροστάτευτοι δεν μένουν μόνο οι κοινωνικοί λειτουργοί. Απροστάτευτοι μένουν τελικά και οι άνθρωποι τους οποίους η Πολιτεία υποτίθεται ότι θέλει να προστατεύσει.