Η φετινή καλλιεργητική περίοδος εξελίσσεται σε μία από τις δυσκολότερες των τελευταίων ετών, με το εισόδημα των παραγωγών να συμπιέζεται ασφυκτικά από τον συνδυασμό χαμηλών αποδόσεων, στάσιμων τιμών και εκρηκτικού κόστους.

Η ολοκλήρωση του αλωνισμού στα περισσότερα παραγωγικά διαμερίσματα της χώρας αποτυπώνει μια πραγματικότητα που προκαλεί έντονο προβληματισμό στον αγροτικό κόσμο. Το 2026 δεν χαρακτηρίζεται από κάποια θεαματική καταστροφή, αλλά από έναν ιδιαίτερα επικίνδυνο συνδυασμό παραγόντων που διαβρώνει τη βιωσιμότητα της καλλιέργειας των σιτηρών.

Η εικόνα που μεταφέρουν παραγωγοί, συνεταιρισμοί και άνθρωποι της αγοράς είναι κοινή: τα έσοδα δεν επαρκούν πλέον για να καλύψουν το κόστος παραγωγής, ενώ η προοπτική της επόμενης καλλιεργητικής περιόδου δημιουργεί ακόμη μεγαλύτερη ανασφάλεια.

Μέτριες αποδόσεις που περιορίζουν το εισόδημα

Οι φετινές αποδόσεις χαρακτηρίζονται από μετριότητα. Σε αρκετές περιοχές της χώρας οι καιρικές συνθήκες δεν επέτρεψαν την επίτευξη υψηλών στρεμματικών αποδόσεων, ενώ μόνο οι ποτιστικές εκτάσεις κατάφεραν σε αρκετές περιπτώσεις να διατηρήσουν ικανοποιητικά επίπεδα παραγωγής.

Για τη μεγάλη πλειονότητα των παραγωγών, όμως, τα κιλά ανά στρέμμα είναι αισθητά χαμηλότερα από τις προσδοκίες. Αυτό σημαίνει μικρότερη παραγωγή προς πώληση και άμεση μείωση του ακαθάριστου εισοδήματος.

Οι τιμές δεν ακολουθούν την αγορά

Θεωρητικά, μια μέτρια παραγωγή θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση των τιμών. Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν φαίνεται να συμβαίνει.

Οι τιμές παραγωγού στο ελληνικό σκληρό σιτάρι παραμένουν ουσιαστικά στάσιμες, χωρίς να προσφέρουν την απαραίτητη ανάσα στους αγρότες. Η διεθνής αγορά, τα μεγάλα αποθέματα και οι πιέσεις του εμπορίου δεν επιτρέπουν τη δημιουργία ανοδικής τάσης, με αποτέλεσμα οι παραγωγοί να πωλούν σε επίπεδα που δυσκολεύονται να καλύψουν ακόμη και το κόστος καλλιέργειας.

Η στασιμότητα αυτή ακυρώνει κάθε δυνατότητα αντιστάθμισης της μειωμένης παραγωγής μέσω καλύτερων τιμών.

Το κόστος παραγωγής παραμένει ασφυκτικό

Το μεγαλύτερο όμως πρόβλημα βρίσκεται στις εισροές.

Λιπάσματα, πιστοποιημένοι σπόροι, φυτοπροστατευτικά προϊόντα, καύσιμα, ανταλλακτικά μηχανημάτων, ηλεκτρική ενέργεια για άρδευση και κόστος εργασίας εξακολουθούν να κινούνται σε υψηλά επίπεδα, διαμορφώνοντας ένα περιβάλλον ιδιαίτερα δυσμενές για κάθε γεωργική εκμετάλλευση.

Οι παραγωγοί καλούνται να επενδύσουν σημαντικά κεφάλαια πριν ακόμη μπουν στο χωράφι, χωρίς να γνωρίζουν εάν στο τέλος της χρονιάς θα μπορέσουν να ανακτήσουν το κόστος αυτής της επένδυσης.

Μια εξίσωση που δεν βγαίνει

Η οικονομική εξίσωση του 2026 είναι απογοητευτική.

• Λιγότερα κιλά ανά στρέμμα.
• Τιμές που παραμένουν καθηλωμένες.
• Κόστος παραγωγής που δεν υποχωρεί.

Το αποτέλεσμα είναι η σημαντική συρρίκνωση του καθαρού εισοδήματος των παραγωγών, με αρκετές εκμεταλλεύσεις να λειτουργούν πλέον στα όρια της οικονομικής επιβίωσης.

Δεν πρόκειται απλώς για μια δύσκολη καλλιεργητική χρονιά. Πρόκειται για μια εξέλιξη που ενδέχεται να επηρεάσει συνολικά τη δομή της ελληνικής παραγωγής σιτηρών τα επόμενα χρόνια.

Ορατός ο κίνδυνος εγκατάλειψης της καλλιέργειας

Η μεγαλύτερη ανησυχία δεν αφορά μόνο τη φετινή συγκομιδή.

Αφορά την επόμενη.

Πολλοί παραγωγοί δηλώνουν ότι δυσκολεύονται να χρηματοδοτήσουν τη νέα σπορά, ενώ αρκετοί εξετάζουν ήδη το ενδεχόμενο περιορισμού των καλλιεργούμενων εκτάσεων ή ακόμη και εγκατάλειψης της καλλιέργειας των σιτηρών.

Μια τέτοια εξέλιξη θα είχε σημαντικές επιπτώσεις όχι μόνο στο αγροτικό εισόδημα, αλλά και στην αυτάρκεια της χώρας σε βασικά γεωργικά προϊόντα, στην τοπική οικονομία και στη συνολική ανάπτυξη της ελληνικής υπαίθρου.

Η ανάγκη για ουσιαστικές παρεμβάσεις

Οι παραγωγοί επισημαίνουν ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν μπορεί να περιορίζεται σε αποσπασματικά μέτρα.

Η μείωση του κόστους παραγωγής, η πρόσβαση σε φθηνότερη ενέργεια, η ενίσχυση των συλλογικών σχημάτων, η αποτελεσματικότερη λειτουργία της αγοράς και πολιτικές που θα διασφαλίζουν δικαιότερη κατανομή της προστιθέμενης αξίας αποτελούν βασικές προϋποθέσεις ώστε η καλλιέργεια των σιτηρών να παραμείνει βιώσιμη.

Διαφορετικά, το 2026 κινδυνεύει να μείνει στην ιστορία όχι απλώς ως μία δύσκολη χρονιά, αλλά ως το σημείο καμπής που θα οδηγήσει πολλούς παραγωγούς εκτός της καλλιέργειας, με συνέπειες που θα ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια του πρωτογενούς τομέα.