Του Πασχάλη Θ. Τόσιου

Τρία χρόνια μετά την εθνική τραγωδία των Τεμπών, η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με μία παραδοχή που δύσκολα μπορεί να δικαιολογηθεί πολιτικά.

Κατά την ακρόασή του στη Βουλή, ο Διευθύνων Σύμβουλος της εταιρείας «Σιδηρόδρομοι Ελλάδος», Χρήστος Παληός, απαντώντας στις επίμονες ερωτήσεις της βουλευτού του ΠΑΣΟΚ Μιλένας Αποστολάκη, παραδέχθηκε ότι το ETCS, το ευρωπαϊκό σύστημα αυτόματης προστασίας των συρμών, δεν λειτουργεί σήμερα, παρά το γεγονός ότι είναι εγκατεστημένο και σε μεγάλο μέρος του δικτύου αδειοδοτημένο.

Η παραδοχή αυτή δεν αποτελεί μια απλή τεχνική λεπτομέρεια. Πρόκειται για ομολογία ότι το σημαντικότερο σύστημα ενεργητικής ασφάλειας του ελληνικού σιδηροδρόμου εξακολουθεί να μην προστατεύει τους επιβάτες.

Το ETCS αποτελεί την «καρδιά» του ευρωπαϊκού συστήματος ERTMS. Παρακολουθεί συνεχώς την πορεία και την ταχύτητα κάθε αμαξοστοιχίας και μπορεί να επέμβει αυτόματα με πέδηση όταν διαπιστώσει κίνδυνο σύγκρουσης ή παραβίαση σηματοδότησης. Είναι ακριβώς το σύστημα που έχει σχεδιαστεί για να μειώνει δραστικά τον κίνδυνο ανθρώπινου λάθους.

Και όμως, τρία χρόνια μετά τα Τέμπη, δεν βρίσκεται σε επιχειρησιακή λειτουργία.

Η αντίφαση γίνεται ακόμη μεγαλύτερη αν ανατρέξει κανείς στο αρχικό σχέδιο «Ελλάδα 2.0». Στο μέτρο 16982 και στο ορόσημο 268 προβλεπόταν η πλήρης εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Συστήματος Διαχείρισης Σιδηροδρομικής Κυκλοφορίας (ERTMS) στον άξονα ΠΑΘΕ έως το τέλος του 2023, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης.

Σήμερα, η συγκεκριμένη δέσμευση δεν υπάρχει πλέον στην αναθεωρημένη μορφή του σχεδίου.

Δεν πρόκειται απλώς για μια καθυστέρηση έργου. Πρόκειται για την εξαφάνιση ενός συγκεκριμένου οροσήμου που αφορούσε την ασφάλεια των σιδηροδρόμων και είχε παρουσιαστεί ως βασική κυβερνητική δέσμευση.

Τα ερωτήματα είναι πλέον αμείλικτα.

Πού κατέληξαν οι δεσμεύσεις που είχαν αναληφθεί μετά τα Τέμπη;

Γιατί αφαιρέθηκε το συγκεκριμένο ορόσημο από το «Ελλάδα 2.0»;

Ποιο είναι το πραγματικό χρονοδιάγραμμα πλήρους λειτουργίας του ETCS;

Και, κυρίως, ποιος αναλαμβάνει την πολιτική ευθύνη όταν ένα έργο που συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια των επιβατών παραμένει ανενεργό χρόνια μετά τη μεγαλύτερη σιδηροδρομική τραγωδία της χώρας;

Η κυβέρνηση είχε υποσχεθεί ότι «τα Τέμπη δεν θα ξανασυμβούν ποτέ». Είχε δεσμευθεί για έναν σύγχρονο και ασφαλή σιδηρόδρομο. Είχε διαβεβαιώσει ότι οι ευρωπαϊκοί πόροι θα αξιοποιηθούν για να κλείσουν οριστικά οι πληγές του δικτύου.

Η πραγματικότητα, όμως, έρχεται να διαψεύσει τις διαβεβαιώσεις.

Όταν το ίδιο το ανώτατο διοικητικό στέλεχος των ελληνικών σιδηροδρόμων δηλώνει στη Βουλή ότι το ETCS «δεν λειτουργεί σήμερα», καταρρέει κάθε προσπάθεια δημιουργίας εικόνας ότι ο ελληνικός σιδηρόδρομος έχει αφήσει πίσω του τις παθογένειες που οδήγησαν στα Τέμπη.

Η κοινωνία δεν ζητά επικοινωνιακές διαβεβαιώσεις ούτε νέα χρονοδιαγράμματα. Ζητά απαντήσεις, διαφάνεια και, πάνω απ' όλα, ένα σιδηροδρομικό δίκτυο στο οποίο η ασφάλεια δεν θα εξαρτάται από την τύχη ή το ανθρώπινο λάθος.

Γιατί μετά τα Τέμπη, κάθε μέρα καθυστέρησης δεν είναι απλώς ένα διοικητικό πρόβλημα. Είναι ένα βαρύ πολιτικό φορτίο που συνοδεύει όσους είχαν την ευθύνη να διασφαλίσουν ότι μια τέτοια τραγωδία δεν θα μπορούσε να επαναληφθεί.