Πρωτοσέλιδο

Από «Το σπασμένο τζάμι» του Μιχάλη Τσαντήρη στο σπασμένο τζάμι του Αμίρ-Του Χρήστου Σαμαρά

Αύξηση μεγέθους γραμματων Μείωση μεγέθους γραμματων Επαναφορά μεγέθους γραμματωνprint

Το βιβλίο «το σπασμένο τζάμι» είναι μια συλλογή διηγημάτων που έγραψε ο Μιχάλης Τσαντήρης το 1965. Είναι έργο όπου ξεδιπλώνεται κξαι αποκαλύπτεται η εξαιρετική δράση του συγγραφέα αλλά και ο ανθρωπισμός, η αλληλεγγύη και τα αριστερά οράματα ηρώων του.

Το σπασμένο τζάμι του μικρού Αφγανού Αμιρ, είναι το έργο που επιτελέσαμε στον εαυτό μας, όλοι όσοι συντελέσαμε ή ανεχθήκαμε τις παρεμβάσεις και τα σχέδια των «μεγάλων» στις χώρες αυτές.

Οι φυσικοί αυτουργοί, νεοναζί και ρατσιστές , είναι το κατάντημα του ανθρώπινου είδους, αναπόφευκτη και μοιραία κατάληξη μιας αμόρφωτης και απαίδευτης κοινωνίας.

Ως δυο συμβάντα, «το σπασμένο τζάμι» του Τσαντήρη και το σπασμένο τζάμι του Αμίρ απέχουν χρονικά 52 χρόνια.

Στον αέναο όμως χρόνο, είναι ένα τσιγάρο δρόμος.

Στο διήγημα η ιστορία είναι απλή. Ο καθηγητής Νέστωρ Αδριανόπουλοςζεί στο σκοτεινό του σπίτι – γραφείο, αναμεσα σε παλιά έπιπλα, πίνακες, μοναξιά και σκόνη.

Δέχεται την επίσκεψη ενός φίλου. Μέσα σ’ εκείνο το περιβάλλον της ησυχίας, της μονοτονίας και της ακινησίας, ξάφνου, ένας θόρυβος, ένα βουητό ακούγεται από τη μεριά που είναι το παράθυρο.

Λέει ο καθηγητής :

-Βλέπεις  αυτό το μαύρο ζούζουλα, που προσπαθεί με βουητό να βγεί έξω απ’ το γυαλί  του παραθυριού;

Οι δύο άντρες στη συνέχεια παρακολουθούν την προσπάθεια του μικρού εντόμου, κάνοντας όμως έναν ενδιαφέροντα φιλοσοφημένο διάλογο.

-Πάει να ξεφύγει απ’ τη γή και να τα φτάσει (τ’ άστρα). Τα βλέπει , μα τον εμποδίζει το γυαλί, αυτό το διάφανο χάος, Δεν θα το κατορθώσει ποτέ.

-Πού ξέρεις; Μπορεί κάποτε ν’  ανοίξει το παράθυρο…

Η σταχτοθήκη έγινε κομήτης, το τζάμι κομματιάστηκε μ΄ένα θόρυβο πρωτάκουστο για το σκοτεινό σαλονάκι. Μπήκε αέρας ζωντανός, ξέφυγς το μαύρο ζούζουλο και πεταξε, ελεύθερο πιά, στον ήλιο.

Ο καθηγητής με μια κίνηση  αυθόρμητη, μα με τόλμη είχε δώσει  τη λύση, μονολογώντας : «Ποτέ δεν θα μπορούσε μόνο του».

Και το διήγημα τελειώνει : « Η κουρτίνα κουνήθηκε σε χαιρετισμό και οι σκόνες χαθήκανε μαζί του στις πολυθρόνες. Μόνο το σπασμένο τζάμι έχασκε ανοιχτό σαν την πληγή μιας ελπίδας».

Στην περίπτωση του μικρού Αμιρ, το τζάμι έσπασε απ’ έξω, από πέτρες που έρριξαν ο ρατσισμός και το μίσος κάποιων σκοτεινών ανθρώπων

Ο μικρός ήταν στο άλλο δωμάτιο κι έτσι γλύτωσε το κεφάλι του και ίσως τη ζωή του. Δεν ήταν όμως δυνατόν  να προφυλάξει και την ψυχή του. Αυτή μάτωσε σαν ένα μικρό κόκκινο τριανταφυλλάκι.

Τον Αμίρ τον πήραν μετά τα κανάλια, τα φώτα της δημοσιότητας, τον ξενάγησαν στο Μαξίμου, αλλά παρά τον υψηλό συμβολισμό (και χρήσιμο) που είχε η κίνηση αυτή, χιλιάδες ανήλικοι πρόσφυγες ζούν σε ανθρώπινες χωματερές, σε άθλιες συνθήκες.

Στο διήγημα του Μιχάλη Τσοντήρη η έξοδος του μικρού ζούζουλου απ’ το σπασμένο τζάμι έχει δυνατή έμπνευση και μήνυμα είναι το άλμα, το σάλτο προς την ελευθερία, είναι το σπάσιμο των δεσμών και η έξοδος.

Ο Μ. Τσαντήρης, συγγραφέας και διανοούμενος της αριστερής βάσης, με το ηθικό πλεονέκτημα του απλού ιδκολόγου που έδωσε, αλλά δεν πήρε τίποτα, που δεν πρόλαβε ούτε καν να επιπλήξει τους σφετεριστές των ιδεών του, συμπικνώνει τα πάντα με το λόγια του ήρωά του.

«εκτός αν…. άλλα χέρια σπάσουν το παράθυρο; Όσο γι΄ αυτό μείνε ήσυχος. Γεννιούνται οι Κοπέρνικοι κάθε τόσο»

Ο Αμίρ με την δημοσιότητα που πήρε το θέμα ίσως τελικά να πάει στον προορισμό τους που είναι η Γερμανία ή κάπου αλλού στην Ευρώπη.

Όμως είμαι σίγουρος, ότι δεν μπορεί να αποστρέψει το βλέμα του απ’ το σπασμένο τζάμι του δωματίου του. Κοιτάει επίμονα τον ουρανό έξω, και σαν το ζούζουλο  θέλει να πετάξει προς την ελευθερία κι ελευθερία γι’ αυτόν  είναι η πατρίδα του και το χωριό του αλλα μια πατρίδα χωρίς πόλεμο και θάνατο.

Θέλει να πετάξει στο χωριό του, στο σχολείο του να ξαναβρεί  τους φίλους και τους δασκάλους του, να τρέξει για ατελείωτο παιχνίδι  στις αλάνες, α πάει με τον παππού του στα μυστικά περάσματα και τα ατελείωτα φαράγγια του Αφγανιστάν.

Εκεί πίσω στο χωρίο, πίσω στο χρόνο της ειρήνης.

Το σπασμένο τζάμι του Τσαντήρη και του Αμιρ μιλάει για ελευθερία και ελπίδα.

Οτιδήποτε άλλο θα ΄ναι ψεύτικο και άλλο.

Φωτογραφίες:


Newsletter

Σαν σήμερα...

1333 | 

Απεβίωσε ο δεύτερος και κύριος κτήτορας της Ιεράς Μονής Τιμίου Προδρόμου, Ιωάννης (Ιωακείμ) σε ηλικία 75 ετών. Για την ενάρετη ζωή του, την πλούσια μόρφωσή του, το μεγάλο χριστιανικό του έργο, ανακηρύχθηκε άγιος επί Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως Παχωμίου, του από Ζιχνών αρχές του 16ου αιώνα. Τάφηκε στο Μεσονυκτικό του ιερού ναού της Μονής, μαζί με τον θείο του Ιωαννίκιο.

1904 | 

Εισήλθαν στο χωριό Στάρτσιοβον (του οποίου οι κάτοικοι αργότερα μετώκησαν στο Ν. Πετρίτσι), 94 κομιτατζήδες με επικεφαλής τον Ντόντσιο και αξίωσαν τον εκβουλγαρισμό των κατοίκων του χωριού, την εκδίωξη του δασκάλου και των ιερέων ορίζοντας ως τελική προθεσμία γι’ αυτό την ημέρα των Χριστουγέννων. Την ημέρα εκείνη όμως κατά σύμπτωση έφθασε στο χωριό μια ομάδα Τουρκικού στρατού με αποτέλεσμα να τραπούν σε φυγή οι Βούλγαροι κομιτατζήδες.

1906 | 

Βούλγαροι κομιτατζήδες επιχείρησαν επίθεση στα σπίτια των Ελλήνων προκρίτων και του ιερέα της Κλεπούσνας (Αγριανής). Η σύγκρουση υπήρξε ιδιαίτερα σφοδρή και ο ιερέας μόλις κατόρθωσε να γλιτώσει αλλά το σπίτι του κάηκε βρίσκοντας μαρτυρικό θάνατο η πρεσβυτέρα Φωτεινή Παπαφιλίππου. Δραματική σκηνή ξετυλίχθηκε στο σπίτι του Έλληνα προκρίτου Καριοφύλλη, όπου κατοικούσαν τρεις οικογένειες. Ενώ τα γυναικόπαιδα διέφυγαν, οι γονείς του Καριοφύλλη βρήκαν μαρτυρικό θάνατο, γιατί αρνήθηκαν να γίνουν εξαρχικοί. Παρόμοια σκηνή διαδραματίστηκε και στο σπίτι του Άγγελου Αντωνίου, ο οποίος έχασε τη ζωή του μαζί με τη γυναίκα του, τη νύφη του και το εγγόνι του. Η άφιξη των Τουρκικών αρχών και η επίσκεψη των Γάλλων αξιωματικών της διεθνούς Χωροφυλακής δεν στάθηκαν δυνατό να αποσβήσουν την τραγική κατάσταση.

1926 | 

Έκανε πρεμιέρα στο «Πάνθεον» η «Οπερέττα Δράμαλη – Πατρικίου» με τη μεγάλη επιτυχία του Θ. Σακελλαρίδη, «Μακρής Κοντός & Σία, εις πράξεις τρεις». Η πρώτη παράστασή δόθηκε στις 5:30 μ.μ. Το ίδιο βράδυ ο θίασος ανέβασε την οπερέτα των Α. Μαρτίνου - Ι. Πρινέα «Η Απάχισσα των Αθηνών».

1933 | 

Στο Θέατρο «Κρόνιον» έκανε έναρξη των παραστάσεών του ο θίασος Αλίκης - Μουσούρη με το έργο του Αλέκου Λιδωρίκη «Η Μεγάλη Στιγμή».

1937 | 

Σε πανηγυρική τελετή στις 11.30 π.μ. πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια του νέου Δημοτικού Μεγάρου.

1952 | 

Κυκλοφόρησε τη εφημερίδα «Μαθητικός Παλμός» που ήταν «Όργανον των μαθητών του Γυμνασίου Αρρένων Σερρών», με διευθυντή τον καθηγητή Τάσο Δ. Καψιδέλη. Η εφημερίδα ήταν τετρασέλιδη, σε σχήμα 31Χ43 (ένα τεύχος) και τιμή 1000 δρχ. Τυπώθηκε στο τυπογραφείο του Ι. Σαμαρά στη Δημοτική Στοά και έγραφαν οι μαθητές: Νίκος Μανούσκας, Ρούλης Κύρου, Νίκος Μπαλάνος, Κύρος Σπυρόπουλος, Π. Παπαδόπουλος, Σ. Παπαντωνίου, Γ. Παπαηλιού και η Γιαννούλη Μπαλάνου. Στη δεύτερη σελίδα είχε αρχίσει ένα διήγημα σε συνέχειες ο αργότερα αδικοχαμένος ποιητής Τάσος Μανθόπουλος με τίτλο «Η εξιλέωση ενός ιερόσυλου».

1965 | 

Στον ποδοσφαιρικό αγώνα που διεξήχθη αυτή τη μέρα στη Θεσσαλονίκη μεταξύ του Π.Α.Ο.Κ. και του Πανσερραϊκού η ομάδα των Σερρών έπειτα από μια θαυμάσια εμφάνιση απέσπασε ισοπαλία 1-1.

1989 | 

Απεβίωσε ο δικηγόρος και πολιτικός Αθανάσιος Μαυρίδης. Γεννήθηκε στις Σέρρες όπου και τελείωσε το Δημοτικό και το Γυμνάσιο. Σε νεαρή ηλικία ασχολήθηκε με τον προσκοπισμό και τον αθλητισμό. Σπούδασε Νομικά στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. Διορίσθηκε στο Πρωτοδικείο Σερρών όπου και άσκησε τη δικηγορία. Στα φοιτητικά του χρόνια το 1935 ίδρυσε στις Σέρρες από κοινού με συμπολίτες φίλους του την «Φιλελεύθερην Νεολαίαν» και διετέλεσε πρόεδρός της. Το 1934 ίδρυσε με ένθερμους φίλους του τον «Εθνικόν Όμιλον Εγγραμμάτων Ν. Σερρών» και εκλέχτηκε παμψηφεί πρόεδρός του. Σαν έφεδρος αξιωματικός συμμετείχε στα γεγονότα του κινήματος του '35. Με την καταστολή του κινήματος στις 24 Μαΐου 1936 εξέδωσε με τον τυπογράφο Γιάννη Σαμαρά και τον συνταξιούχο τραπεζικό Κωνσταντίνο Ξενίδη την εβδομαδιαία εφημερίδα με τον τίτλο «Στρυμών». Η έκδοση της εφημερίδας διακόπηκε με την επιβολή της δικτατορίας της 4ης Αυγούστου. Με την κήρυξη του Ελληνοϊταλικού πολέμου επιστρατεύθηκε και με την κατάρρευση του μετώπου εγκαταστάθηκε αρχικά στη Νιγρίτα και στη συνέχεια στη Θεσσαλονίκη. Την εποχή των Δεκεμβριανών ανέλαβε προσωρινά την διεύθυνση του πολιτικού γραφείου του υπουργού της Κοινωνικής Πρόνοιας στην Αθήνα. Τον Μάρτιο του 1945 διορίσθηκε Νομάρχης στη Φλώρινα. Το 1950 πολιτεύθηκε με την ΕΠΕΚ του στρατηγού Πλαστήρα και εξελέγη πρώτος βουλευτής Σερρών. Το 1951 επανεξελέγη με την ΕΠΕΚ και πάλι πρώτος βουλευτής Ν. Σερρών και το 1963 και 1964 εκλέχτηκε με την Ένωση Κέντρου. Για τρεις συνεχείς συνόδους της κοινοβουλευτικής περιόδου του 1964 κατείχε τη θέση του Γ΄ και Β΄ Αντιπροέδρου της Βουλής. Το 1966 ορκίσθηκε υφυπουργός Δημοσίων Έργων στην κυβέρνηση Στέφανου Στεφανόπουλου. Με την μεταπολίτευση του '74 διαχώρισε την πολιτική του τοποθέτηση από το κόμμα της «Ένωσης Κέντρου» και έκτοτε απείχε από την πολιτική δράση. Στις 5 Σεπτεμβρίου του 1943 είχε νυμφευθεί την Ελευθερία Σταυρίδου με την οποία και απέκτησε 4 κόρες. Η κηδεία του έγινε στον Ι. Ναό του Αγίου Ελευθερίου στο Ντεπώ της Θεσσαλονίκης.
Ιστορικό ημερολόγιο των Σερρών
Επιμέλεια: Σ. Π. Αραμπατζής
(δημοσιογράφος ΕΡΑ Σερρών)