Πρωτοσέλιδο

Από «Το σπασμένο τζάμι» του Μιχάλη Τσαντήρη στο σπασμένο τζάμι του Αμίρ-Του Χρήστου Σαμαρά

Αύξηση μεγέθους γραμματων Μείωση μεγέθους γραμματων Επαναφορά μεγέθους γραμματωνprint

Το βιβλίο «το σπασμένο τζάμι» είναι μια συλλογή διηγημάτων που έγραψε ο Μιχάλης Τσαντήρης το 1965. Είναι έργο όπου ξεδιπλώνεται κξαι αποκαλύπτεται η εξαιρετική δράση του συγγραφέα αλλά και ο ανθρωπισμός, η αλληλεγγύη και τα αριστερά οράματα ηρώων του.

Το σπασμένο τζάμι του μικρού Αφγανού Αμιρ, είναι το έργο που επιτελέσαμε στον εαυτό μας, όλοι όσοι συντελέσαμε ή ανεχθήκαμε τις παρεμβάσεις και τα σχέδια των «μεγάλων» στις χώρες αυτές.

Οι φυσικοί αυτουργοί, νεοναζί και ρατσιστές , είναι το κατάντημα του ανθρώπινου είδους, αναπόφευκτη και μοιραία κατάληξη μιας αμόρφωτης και απαίδευτης κοινωνίας.

Ως δυο συμβάντα, «το σπασμένο τζάμι» του Τσαντήρη και το σπασμένο τζάμι του Αμίρ απέχουν χρονικά 52 χρόνια.

Στον αέναο όμως χρόνο, είναι ένα τσιγάρο δρόμος.

Στο διήγημα η ιστορία είναι απλή. Ο καθηγητής Νέστωρ Αδριανόπουλοςζεί στο σκοτεινό του σπίτι – γραφείο, αναμεσα σε παλιά έπιπλα, πίνακες, μοναξιά και σκόνη.

Δέχεται την επίσκεψη ενός φίλου. Μέσα σ’ εκείνο το περιβάλλον της ησυχίας, της μονοτονίας και της ακινησίας, ξάφνου, ένας θόρυβος, ένα βουητό ακούγεται από τη μεριά που είναι το παράθυρο.

Λέει ο καθηγητής :

-Βλέπεις  αυτό το μαύρο ζούζουλα, που προσπαθεί με βουητό να βγεί έξω απ’ το γυαλί  του παραθυριού;

Οι δύο άντρες στη συνέχεια παρακολουθούν την προσπάθεια του μικρού εντόμου, κάνοντας όμως έναν ενδιαφέροντα φιλοσοφημένο διάλογο.

-Πάει να ξεφύγει απ’ τη γή και να τα φτάσει (τ’ άστρα). Τα βλέπει , μα τον εμποδίζει το γυαλί, αυτό το διάφανο χάος, Δεν θα το κατορθώσει ποτέ.

-Πού ξέρεις; Μπορεί κάποτε ν’  ανοίξει το παράθυρο…

Η σταχτοθήκη έγινε κομήτης, το τζάμι κομματιάστηκε μ΄ένα θόρυβο πρωτάκουστο για το σκοτεινό σαλονάκι. Μπήκε αέρας ζωντανός, ξέφυγς το μαύρο ζούζουλο και πεταξε, ελεύθερο πιά, στον ήλιο.

Ο καθηγητής με μια κίνηση  αυθόρμητη, μα με τόλμη είχε δώσει  τη λύση, μονολογώντας : «Ποτέ δεν θα μπορούσε μόνο του».

Και το διήγημα τελειώνει : « Η κουρτίνα κουνήθηκε σε χαιρετισμό και οι σκόνες χαθήκανε μαζί του στις πολυθρόνες. Μόνο το σπασμένο τζάμι έχασκε ανοιχτό σαν την πληγή μιας ελπίδας».

Στην περίπτωση του μικρού Αμιρ, το τζάμι έσπασε απ’ έξω, από πέτρες που έρριξαν ο ρατσισμός και το μίσος κάποιων σκοτεινών ανθρώπων

Ο μικρός ήταν στο άλλο δωμάτιο κι έτσι γλύτωσε το κεφάλι του και ίσως τη ζωή του. Δεν ήταν όμως δυνατόν  να προφυλάξει και την ψυχή του. Αυτή μάτωσε σαν ένα μικρό κόκκινο τριανταφυλλάκι.

Τον Αμίρ τον πήραν μετά τα κανάλια, τα φώτα της δημοσιότητας, τον ξενάγησαν στο Μαξίμου, αλλά παρά τον υψηλό συμβολισμό (και χρήσιμο) που είχε η κίνηση αυτή, χιλιάδες ανήλικοι πρόσφυγες ζούν σε ανθρώπινες χωματερές, σε άθλιες συνθήκες.

Στο διήγημα του Μιχάλη Τσοντήρη η έξοδος του μικρού ζούζουλου απ’ το σπασμένο τζάμι έχει δυνατή έμπνευση και μήνυμα είναι το άλμα, το σάλτο προς την ελευθερία, είναι το σπάσιμο των δεσμών και η έξοδος.

Ο Μ. Τσαντήρης, συγγραφέας και διανοούμενος της αριστερής βάσης, με το ηθικό πλεονέκτημα του απλού ιδκολόγου που έδωσε, αλλά δεν πήρε τίποτα, που δεν πρόλαβε ούτε καν να επιπλήξει τους σφετεριστές των ιδεών του, συμπικνώνει τα πάντα με το λόγια του ήρωά του.

«εκτός αν…. άλλα χέρια σπάσουν το παράθυρο; Όσο γι΄ αυτό μείνε ήσυχος. Γεννιούνται οι Κοπέρνικοι κάθε τόσο»

Ο Αμίρ με την δημοσιότητα που πήρε το θέμα ίσως τελικά να πάει στον προορισμό τους που είναι η Γερμανία ή κάπου αλλού στην Ευρώπη.

Όμως είμαι σίγουρος, ότι δεν μπορεί να αποστρέψει το βλέμα του απ’ το σπασμένο τζάμι του δωματίου του. Κοιτάει επίμονα τον ουρανό έξω, και σαν το ζούζουλο  θέλει να πετάξει προς την ελευθερία κι ελευθερία γι’ αυτόν  είναι η πατρίδα του και το χωριό του αλλα μια πατρίδα χωρίς πόλεμο και θάνατο.

Θέλει να πετάξει στο χωριό του, στο σχολείο του να ξαναβρεί  τους φίλους και τους δασκάλους του, να τρέξει για ατελείωτο παιχνίδι  στις αλάνες, α πάει με τον παππού του στα μυστικά περάσματα και τα ατελείωτα φαράγγια του Αφγανιστάν.

Εκεί πίσω στο χωρίο, πίσω στο χρόνο της ειρήνης.

Το σπασμένο τζάμι του Τσαντήρη και του Αμιρ μιλάει για ελευθερία και ελπίδα.

Οτιδήποτε άλλο θα ΄ναι ψεύτικο και άλλο.

Φωτογραφίες:


Newsletter

Σαν σήμερα...

1905 | 

Ο Μήτας Φιλίππου πρόκριτος από το Πετρίτσι δολοφονήθηκε από Βούλγαρους κομιτατζήδες μέσα στην αγορά.

1907 | 

Από έκθεση του Μητροπολίτη Μελενίκου Αιμιλιανού Δάγγουλα: «Συμμορία εκ Βουλγαρίας προέβη εις επίθεσιν κατά του ελληνοβλαχικού ποιμενικού συνοικισμού του Βαζόβου, του τμήματος Μελενίκου».

1912 | 

Η τουρκική στρατιά Στρυμόνος από 25.000 άνδρες με διοικητή τον Αλή Ναδίρ Πασά ξεκίνησε από το Σιδηρόκαστρο για τα Γιαννιτσά, τα οποία τα είχαν καταλάβει οι Έλληνες και στο δρόμο αυτοδιαλύθηκε. Στο Σιδηρόκαστρο τούρκικη μεραρχία των Σερρών που αποτελούνταν από ντόπιους επιστρατευμένους, όταν διατάχθηκε να βαδίσει κι αυτή προς τα Γιαννιτσά, στασίασε, γύρισε στις Σέρρες να υπερασπιστεί τον τουρκικό πληθυσμό αλλά πριν ακόμη φανούν οι Βούλγαροι διαλύθηκε και εγκατέλειψε την πόλη.

1912 | 

Τμήμα Βουλγαρικού στρατού με επικεφαλής τον κομιτατζή Καραφύλλη εισήλθε στο Ν. Πετρίτσι. Οι Βούλγαροι συνέλαβαν τον Τούρκο οπλαρχηγό Αμπτουλά Τσαούς και τα δυο του παιδιά. Περί τους 160 Τούρκοι οδηγήθηκαν στο δυτικό άκρο του χωριού και σφαγιάστηκαν.

1914 | 

Πρωτοκυκλοφόρησε στις Σέρρες η εφημερίδα «Χαραυγή» ως «Μακεδονική εφημερίς εκδιδομένη καθ' εβδομάδαν». Στα πρώτα της φύλλα δεν αναφέρει ούτε εκδότη ούτε διευθυντή. Ήταν τετρασέλιδη και σε μέγεθος 28.5Χ40.5. Στο φίλο της 11ης Ιουνίου 1915 ως διευθυντής της αναγράφεται ο Αθανάσιος Π. Καράμπελας και υπεύθυνος συντάκτης ο Δ. Μαλαμίδης. Η συνδρομή για την πόλη των Σερρών ήταν 6 δραχμές, για το εσωτερικό και 8 για το εξωτερικό.

1928 | 

Υπογράφηκε η σύμβαση του Ελληνικού Δημοσίου με τις εταιρίες "John Monks and Sons" και "Ulen and Company" της Ν. Υόρκης για την εκτροπή τμήματος του ποταμού Στρυμόνα, την κατασκευή έργων ισορροπίας στη στάθμη της λίμνης Κερκίνης και άλλων αντιπλημμυρικών έργων που κάλυπταν εκτάσεις 1.180.000 στρεμ. στην πεδιάδα των Σερρών, αξίας 1700 εκατομμυρίων δραχμών της εποχής εκείνης. Η σύμβαση κυρώθηκε με τον νόμο 3718/8-12-28 και δημοσιεύθηκε στο υπ' αριθμ. 279/31-12-1928 Φ.Ε.Κ.

1932 | 

Επανεμφανίσθηκαν τα «Καλουτάκια» στα διαλείμματα των κινηματογραφικών προβολών στο «Κρόνιον».

1935 | 

Στο «Κρόνιον» προβάλλονταν η ταινία «Η γάτα και το βιολί» με τους Ζανέτ Μακ Δόναλτ - Ραμόν Νοβάρο.

1941 | 

Τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής συνεχίζοντας τις εκτελέσεις αθώων κρέμασαν στο Καλόκαστρο μπροστά στο κοινοτικό κατάστημα, 1 πατριώτες. Σύμφωνα με την ανακοίνωση τους ήταν: «μέλη συμμοριών και.. για αντίποινα, από την περιοχή Νιγρίτας». Ένας όμως κατάφερε και διέφυγε την τελευταία στιγμή.

1948 | 

Δόθηκε η παράσταση της υπερεπιθεώρησης του Γιώργου Καφταντζή «Σερραϊκές Τρέλες». Ολες οι εισπράξεις διετέθησαν υπέρ του στρατού.

1948 | 

Απεβίωσε ο Δημήτριος Βιτσικάνος (Μπαρμπατούσιος) που προσέφερε σημαντικές υπηρεσίες στον Μακεδονικό αγώνα. Γεννήθηκε στη Νιγρίτα το 1872.

1965 | 

«Αποπερατούται η Δημοτική Αγορά Σερρών» ήταν ο τίτλος της ανταπόκρισης από τις Σέρρες που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Ελληνικός Βορράς» και η οποία ανέφερε: «Ένα λαμπρόν κόσμημα θα αποκτήσουν συντόμως αι Σέρραι, με την επικειμένην αποπεράτωσιν της Δημοτικής Αγοράς μας. Η συνολική δαπάνη του θαυμασίου έργου ανήλθεν εις 5.500.000 δρχ. Διετέθησαν μέχρι τούδε 3.500.000 δρχ. και αι εργασίαι αποπερατώσεώς του διεκόπησαν, λόγω ελλείψεως του υπολειπομένου ποσού των 2.000.000 δρχ., το οποίον πιστεύεται, ότι θα εξευρεθή και θα διατεθή συντόμως».
Ιστορικό ημερολόγιο των Σερρών
Επιμέλεια: Σ. Π. Αραμπατζής
(δημοσιογράφος ΕΡΑ Σερρών)

Τα πιο διαβασμένα

Τις τελευταίες 7 ημέρες