Πρωτοσέλιδο

Από «Το σπασμένο τζάμι» του Μιχάλη Τσαντήρη στο σπασμένο τζάμι του Αμίρ-Του Χρήστου Σαμαρά

Αύξηση μεγέθους γραμματων Μείωση μεγέθους γραμματων Επαναφορά μεγέθους γραμματωνprint

Το βιβλίο «το σπασμένο τζάμι» είναι μια συλλογή διηγημάτων που έγραψε ο Μιχάλης Τσαντήρης το 1965. Είναι έργο όπου ξεδιπλώνεται κξαι αποκαλύπτεται η εξαιρετική δράση του συγγραφέα αλλά και ο ανθρωπισμός, η αλληλεγγύη και τα αριστερά οράματα ηρώων του.

Το σπασμένο τζάμι του μικρού Αφγανού Αμιρ, είναι το έργο που επιτελέσαμε στον εαυτό μας, όλοι όσοι συντελέσαμε ή ανεχθήκαμε τις παρεμβάσεις και τα σχέδια των «μεγάλων» στις χώρες αυτές.

Οι φυσικοί αυτουργοί, νεοναζί και ρατσιστές , είναι το κατάντημα του ανθρώπινου είδους, αναπόφευκτη και μοιραία κατάληξη μιας αμόρφωτης και απαίδευτης κοινωνίας.

Ως δυο συμβάντα, «το σπασμένο τζάμι» του Τσαντήρη και το σπασμένο τζάμι του Αμίρ απέχουν χρονικά 52 χρόνια.

Στον αέναο όμως χρόνο, είναι ένα τσιγάρο δρόμος.

Στο διήγημα η ιστορία είναι απλή. Ο καθηγητής Νέστωρ Αδριανόπουλοςζεί στο σκοτεινό του σπίτι – γραφείο, αναμεσα σε παλιά έπιπλα, πίνακες, μοναξιά και σκόνη.

Δέχεται την επίσκεψη ενός φίλου. Μέσα σ’ εκείνο το περιβάλλον της ησυχίας, της μονοτονίας και της ακινησίας, ξάφνου, ένας θόρυβος, ένα βουητό ακούγεται από τη μεριά που είναι το παράθυρο.

Λέει ο καθηγητής :

-Βλέπεις  αυτό το μαύρο ζούζουλα, που προσπαθεί με βουητό να βγεί έξω απ’ το γυαλί  του παραθυριού;

Οι δύο άντρες στη συνέχεια παρακολουθούν την προσπάθεια του μικρού εντόμου, κάνοντας όμως έναν ενδιαφέροντα φιλοσοφημένο διάλογο.

-Πάει να ξεφύγει απ’ τη γή και να τα φτάσει (τ’ άστρα). Τα βλέπει , μα τον εμποδίζει το γυαλί, αυτό το διάφανο χάος, Δεν θα το κατορθώσει ποτέ.

-Πού ξέρεις; Μπορεί κάποτε ν’  ανοίξει το παράθυρο…

Η σταχτοθήκη έγινε κομήτης, το τζάμι κομματιάστηκε μ΄ένα θόρυβο πρωτάκουστο για το σκοτεινό σαλονάκι. Μπήκε αέρας ζωντανός, ξέφυγς το μαύρο ζούζουλο και πεταξε, ελεύθερο πιά, στον ήλιο.

Ο καθηγητής με μια κίνηση  αυθόρμητη, μα με τόλμη είχε δώσει  τη λύση, μονολογώντας : «Ποτέ δεν θα μπορούσε μόνο του».

Και το διήγημα τελειώνει : « Η κουρτίνα κουνήθηκε σε χαιρετισμό και οι σκόνες χαθήκανε μαζί του στις πολυθρόνες. Μόνο το σπασμένο τζάμι έχασκε ανοιχτό σαν την πληγή μιας ελπίδας».

Στην περίπτωση του μικρού Αμιρ, το τζάμι έσπασε απ’ έξω, από πέτρες που έρριξαν ο ρατσισμός και το μίσος κάποιων σκοτεινών ανθρώπων

Ο μικρός ήταν στο άλλο δωμάτιο κι έτσι γλύτωσε το κεφάλι του και ίσως τη ζωή του. Δεν ήταν όμως δυνατόν  να προφυλάξει και την ψυχή του. Αυτή μάτωσε σαν ένα μικρό κόκκινο τριανταφυλλάκι.

Τον Αμίρ τον πήραν μετά τα κανάλια, τα φώτα της δημοσιότητας, τον ξενάγησαν στο Μαξίμου, αλλά παρά τον υψηλό συμβολισμό (και χρήσιμο) που είχε η κίνηση αυτή, χιλιάδες ανήλικοι πρόσφυγες ζούν σε ανθρώπινες χωματερές, σε άθλιες συνθήκες.

Στο διήγημα του Μιχάλη Τσοντήρη η έξοδος του μικρού ζούζουλου απ’ το σπασμένο τζάμι έχει δυνατή έμπνευση και μήνυμα είναι το άλμα, το σάλτο προς την ελευθερία, είναι το σπάσιμο των δεσμών και η έξοδος.

Ο Μ. Τσαντήρης, συγγραφέας και διανοούμενος της αριστερής βάσης, με το ηθικό πλεονέκτημα του απλού ιδκολόγου που έδωσε, αλλά δεν πήρε τίποτα, που δεν πρόλαβε ούτε καν να επιπλήξει τους σφετεριστές των ιδεών του, συμπικνώνει τα πάντα με το λόγια του ήρωά του.

«εκτός αν…. άλλα χέρια σπάσουν το παράθυρο; Όσο γι΄ αυτό μείνε ήσυχος. Γεννιούνται οι Κοπέρνικοι κάθε τόσο»

Ο Αμίρ με την δημοσιότητα που πήρε το θέμα ίσως τελικά να πάει στον προορισμό τους που είναι η Γερμανία ή κάπου αλλού στην Ευρώπη.

Όμως είμαι σίγουρος, ότι δεν μπορεί να αποστρέψει το βλέμα του απ’ το σπασμένο τζάμι του δωματίου του. Κοιτάει επίμονα τον ουρανό έξω, και σαν το ζούζουλο  θέλει να πετάξει προς την ελευθερία κι ελευθερία γι’ αυτόν  είναι η πατρίδα του και το χωριό του αλλα μια πατρίδα χωρίς πόλεμο και θάνατο.

Θέλει να πετάξει στο χωριό του, στο σχολείο του να ξαναβρεί  τους φίλους και τους δασκάλους του, να τρέξει για ατελείωτο παιχνίδι  στις αλάνες, α πάει με τον παππού του στα μυστικά περάσματα και τα ατελείωτα φαράγγια του Αφγανιστάν.

Εκεί πίσω στο χωρίο, πίσω στο χρόνο της ειρήνης.

Το σπασμένο τζάμι του Τσαντήρη και του Αμιρ μιλάει για ελευθερία και ελπίδα.

Οτιδήποτε άλλο θα ΄ναι ψεύτικο και άλλο.

Φωτογραφίες:


Newsletter

Σαν σήμερα...

0 | 

Εορτή των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης. "Αναστενάρια". Τα αναστενάρια ξεκίνησαν στις αρχές του αιώνα από το χωριό Κωστί της επαρχίας Σωζοαγαθουπόλεως στην Ανατολική Ρωμυλία. Στο νομό Σερρών οι τόποι όπου τελούνται σήμερα είναι η Αγία Ελένη και η Κερκίνη. Η "πυροβασία" ή "ακαϊα" αποτελεί το κύριο χαρακτηριστικό του εθίμου που διανθίζεται από ενδιαφέρουσες μυσταγωγίες και ιεροπραξίες όπως, η τελετουργική θυσία των ζώων και η έκσταση των πιστών, με την αδιάλειπτη παρουσία της μουσικής από λαϊκούς οργανοπαίκτες. Η λαϊκή θρακική λατρεία των αναστεναρίων έχει διασωθεί από την αρχαιότητα και εκτός από τη βακχεία των αναστενάρηδων, διασώζει πολλά κατάλοιπα της διονυσιακής λατρείας. Η τελετή ξεκινά την παραμονή της εορτής των Κωνσταντίνου και Ελένης στις 20 Μαΐου. Την ημέρα αυτή γίνεται η θυσία του ζώου (Κουρμπάνι), καθώς και η μεταφορά των εικόνων (του Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης) από την εκκλησία στο κονάκι του χωριού. Εκεί τελείται η αγρυπνία αλλά και η προετοιμασία των μυστών για την οιστροπληξία, που κορυφώνεται την επομένη ημέρα. Το πρωί της 21ης Μαΐου οι αναστενάρηδες μεταφέρουν τα εικονίσματα και τα εναποθέτουν στο αγίασμα, ένα τόπο ιερό. Το απόγευμα τελείται η πρώτη πάνδημος πυροβασία. Όταν σχηματισθεί η θράκα ειδοποιούνται οι αναστενάρηδες και υπό τους ήχους παραδοσιακών οργάνων φτάνουν σε πομπή και αρχίζουν τον κυκλικό χορό γύρω και πάνω από τη φωτιά. Ανάλογες τελετές, κλειστές αυτή τη φορά μέσα στο κονάκι, γίνονται και την ημέρα της εορτής του Αγίου Αθανασίου στις 18 Ιανουαρίου.

1859 | 

Έφτασαν στα Σέρρας αξιωματικοί του επιτελείου "του εν Βιτωλίοις Οθωμανικού στρατού ίνα ενεργήσωσι την κλήρωσιν των στρατευσίμων δια τα έτη 1859, 1860 και 1861". Ένας συνταγματάρχης επισκέφθηκε τον Υποπρόξενο Γεώργιο Δ. Κανακάρη και "ανέφερεν ότι η Υ. Πύλη έχουσα μεγάλην ανάγκην στρατού διέταξε το μέτρον τούτο και ότι οι μη αποδειχθησόμενοι κληρούχοι θέλουσιν εγγραφή εις το Τάγμα των Εφέδρων (Ρεδίφ), ούς η Πύλη θέλει προσκαλέσει εις τα όπλα εν καιρώ ανάγκης…".

1906 | 

Στο κέντρο της γέφυρας "Τσέλιος" πραγματοποιήθηκε η "επιχείρηση τιμωρίας" των Βουλγαροδιδασκάλων ή ο γιουχαϊσμός τους. Τη μέρα αυτή οι άνθρωποι του Ελληνικού Προξενείου Σερρών διοργάνωσαν σε συνεργασία με τις Ελληνικές Κοινοτικές αρχές και άλλους παράγοντες του εθνικού αγώνα συνεστίαση στην οποία παραβρέθηκαν και οι Βούλγαρου διδάσκαλοι. Η παρουσία τους όμως αποδοκιμάστηκε έντονα. Έκτοτε δεν τόλμησαν οι Βούλγαροι να μεταβούν για φαγητό ή για διασκέδαση σε κέντρα στην Ελληνική συνοικία "Βαρόσι" και να συμπεριφέρονται με αλαζονεία και πρόκληση.

1907 | 

Στο Ερνί-κιοϊ άγνωστοι Έλληνες φόνευσαν τον Βούλγαρο προεστό.

1910 | 

Τελέσθηκαν με μεγάλη επιτυχία οι ενδέκατοι στη σειρά ετήσιοι σχολικοί αθλητικοί αγώνες "εν τω περιβόλω της ημετέρας κοινότητος" παρουσία των τουρκικών και ελληνικών τοπικών αρχών. Συμμετείχαν μαθητές του Γυμνασίου, της Κεντρικής σχολής και της Αστικής σχολής Καμενικίων.

1925 | 

Ο "Μουσικοδραματικός θίασος Σανδή-Αμηρά" ανέβασε στο "Πάνθεον" το δράμα του Γκριμπάλτσερ "Το στοιχειό του πύργου" που "απαγορεύεται αυστηρώς εις τας εγκύους και τους νευρασθενικούς".

1927 | 

Αρχίζει να λειτουργεί δίπλα στις φυλακές ο καλοκαιρινός κινηματογράφος "Ορφέας" που προσφέρει δροσιά και θέαμα με φτηνό εισιτήριο. Η έναρξη των προβολών του θα γίνει με το έργο του Γκαίτε "Φάουστ".

1931 | 

Ξανακυκλοφόρησε πανηγυρικά, μετά τη διακοπή της πρώτης περιόδου, η εφημερίδα "Ελεύθερος Πολίτης" ως "καθημερινή εφημερίς εν Σέρραις -όργανον της Δημ. Νεολαίας του Νομού Σερρών, φιλελεύθερων αρχών" σε σχήμα 34Χ50 και με διευθυντή τον Πάνο Πιέρρο.

1931 | 

Άρχισαν στο Δημοτικό Γυμναστήριο Σερρών οι τριήμεροι Β΄ Παμακεδονικοί Αγώνες Στίβου αφιερωμένοι την επέτειο 25ετίας από την ίδρυση του "Ορφέα". (αριθ. διατάγματος Γ.Δ. Μακεδονίας 3707/23.3.1931)

1933 | 

Στο κινηματογράφο "Πάνθεον" προβάλλεται η ταινία "Μαντάμ Ντυμπαρύ" με τη μεγάλη τραγωδό Νόρμα Νταλματζ και τον Κόντραντ Νάγκελ. Στο "Κρόνιον" προβάλλεται η ταινία "Βερντέν".

1934 | 

Στο κινηματογράφο "Πάνθεον" παίζεται η ταινία "Έρως με μοτοσυκλέτα" με τη Μάγδα Σνάιντερ.

1937 | 

Εγκαινιάσθηκε για δεύτερη φορά η θερινή αίθουσα κινηματογράφου "Έσπερος" που άρχισε τη λειτουργία του τον Ιούνιο του 1936 με την ταινία "Μαύρα Ρόδα" (Λίλιαν Χάρβεϋ - Βίλλυ Φριτς), μετά την ανακαίνιση του από τον Αυστριακό αρχιτέκτονα Ράϊζερ. Ιδιοκτήτες του νέου αυτού κινηματογράφου είναι ο Περιστέρης Κωστόπουλος και ο Νικόλαος Κασάπης, που τον προηγούμενο χρόνο στην προσπάθειά τους να έχουν ένα δικό τους καλοκαιρινό κινηματογράφο, είχαν συνεργαστεί με το εξοχικό κέντρο του Χρήστου Καρεκλά μετατρέποντάς το για ένα μικρό χρονικό διάστημα σε αίθουσα κινηματογράφου, την οποία είχαν ονομάσει προσωρινά "Έσπερος".

1949 | 

Η εφημερίδα «ΕΜΠΡΟΣ» έγραφε: «Ο διευθυντής του υπουργείου Προνοίας κ. Θεοδωρίδης κατά την γενομένην περιοδείαν του ανά την Μακεδονίαν και Θράκην έθεσεν τας βάσεις της λειτουργίας των οικοκυρικών σχολών Αλιστράτης, Νέας Ζίχνης, Παλαιοκώμης, Πενταπόλεως, Ηρακλείας και Μαυροθαλάσσης του Νομού Σερρών».

1960 | 

Πέθανε ο Μακεδονομάχος Ιωάννης (Νάκη) Κούλα του Μιχαήλ.
Ιστορικό ημερολόγιο των Σερρών
Επιμέλεια: Σ. Π. Αραμπατζής
(δημοσιογράφος ΕΡΑ Σερρών)

Τα πιο διαβασμένα

Τις τελευταίες 7 ημέρες