Όταν η κυβέρνηση παρουσίαζε το «Ελλάδα 2.0» το καλοκαίρι του 2021, το περιέγραφε ως τη μεγαλύτερη αναπτυξιακή ευκαιρία της χώρας μετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα 36 δισεκατομμύρια ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης θα άλλαζαν –υποτίθεται– το παραγωγικό μοντέλο της Ελλάδας, θα εκσυγχρόνιζαν το κράτος, θα ενίσχυαν την περιφέρεια, θα δημιουργούσαν νέες θέσεις εργασίας και θα έβαζαν τη χώρα σε μια νέα τροχιά ανάπτυξης.

Πέντε χρόνια αργότερα, η πραγματικότητα αποδεικνύεται πολύ διαφορετική από τις θριαμβολογίες και τα επικοινωνιακά σποτ.

Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Από τα 195 μέτρα και δράσεις που περιλήφθηκαν συνολικά στο πρόγραμμα, μόλις το ένα τρίτο περίπου παρέμεινε κοντά στον αρχικό του σχεδιασμό. Τα υπόλοιπα είτε τροποποιήθηκαν σημαντικά, είτε άλλαξαν πλήρως κατεύθυνση, είτε απεντάχθηκαν. Με απλά λόγια, σχεδόν τα δύο στα τρία μέτρα του «Ελλάδα 2.0» δεν υλοποιούνται όπως ακριβώς είχαν παρουσιαστεί στους πολίτες.

Το γεγονός αυτό δεν αποτελεί μια απλή τεχνική λεπτομέρεια. Είναι η πιο χαρακτηριστική απόδειξη της απόστασης ανάμεσα στις εξαγγελίες και την πραγματικότητα.

Η κυβέρνηση που διαφήμισε όσο καμία άλλη το λεγόμενο «επιτελικό κράτος», εμφανίζεται σήμερα να μην μπορεί να υλοποιήσει ούτε το δικό της σχέδιο. Ένα σχέδιο που η ίδια συνέταξε, η ίδια υπέβαλε στις Βρυξέλλες και η ίδια παρουσίασε ως τον οδικό χάρτη της χώρας για την επόμενη δεκαετία.

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εκείνη ενός μηχανισμού που σχεδίαζε χωρίς επαρκή προετοιμασία, ανακοίνωνε χωρίς να γνωρίζει αν μπορεί να υλοποιήσει και στη συνέχεια αναθεωρούσε συνεχώς τις δεσμεύσεις του όταν ερχόταν αντιμέτωπος με την πραγματικότητα.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ποσοτικό. Είναι βαθιά πολιτικό.

Διότι το ζητούμενο δεν ήταν απλώς να απορροφηθούν ευρωπαϊκά κονδύλια. Η χώρα είχε την ιστορική δυνατότητα να αξιοποιήσει ένα πρωτοφανές χρηματοδοτικό εργαλείο για να αντιμετωπίσει χρόνιες παθογένειες. Να ενισχύσει την παραγωγή, να στηρίξει τη μεταποίηση, να συγκρατήσει τους νέους επιστήμονες, να δημιουργήσει ανθεκτικές υποδομές και να δώσει πραγματική ώθηση στην περιφέρεια.

Αντί γι' αυτό, η δημόσια συζήτηση περιστρέφεται πλέον γύρω από καθυστερήσεις, αναθεωρήσεις, απεντάξεις και μεταφορές έργων.

Το ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι παρά τα δισεκατομμύρια που εισρέουν στη χώρα, η καθημερινότητα των πολιτών δύσκολα θυμίζει οικονομία που μετασχηματίζεται. Η ακρίβεια παραμένει ασφυκτική, το στεγαστικό πρόβλημα διογκώνεται, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες πρόσβασης στη χρηματοδότηση και η περιφέρεια εξακολουθεί να χάνει πληθυσμό και παραγωγική δυναμική.

Η κυβέρνηση επιμένει να παρουσιάζει το Ταμείο Ανάκαμψης ως απόλυτη επιτυχία. Ωστόσο, όσο πλησιάζει η ώρα του τελικού απολογισμού, τόσο περισσότερο αναδεικνύεται το χάσμα ανάμεσα στις προσδοκίες που καλλιεργήθηκαν και στο πραγματικό αποτέλεσμα.

Το «Ελλάδα 2.0» ξεκίνησε ως ένα εθνικό σχέδιο ανασυγκρότησης. Σήμερα κινδυνεύει να καταγραφεί ως μια χαμένη ευκαιρία ιστορικών διαστάσεων. Όχι γιατί έλειψαν τα χρήματα. Αλλά γιατί έλειψε το σχέδιο, η σοβαρή προετοιμασία, η διαφάνεια και κυρίως η πολιτική ικανότητα να μετατραπεί ένας πακτωλός πόρων σε πραγματική ανάπτυξη για την κοινωνία.

Και αυτή είναι μια ευθύνη που δεν μπορεί να κρυφτεί πίσω από πανηγυρικές ανακοινώσεις, επικοινωνιακές καμπάνιες και κυβερνητικές διαρροές. Είναι μια ευθύνη που βαραίνει αποκλειστικά εκείνους που υποσχέθηκαν ότι θα αλλάξουν την Ελλάδα και τελικά αναγκάζονται να αλλάζουν διαρκώς το ίδιο τους το σχέδιο.

Καθημερινός Παρατηρητής.