Ιδιαίτερα αυξημένο είναι αυτή την περίοδο το ενδιαφέρον των εργαζομένων για το επίδομα αδείας, καθώς χιλιάδες μισθωτοί προγραμματίζουν την καλοκαιρινή τους άδεια. Η καταβολή του δεν αποτελεί προαιρετική παροχή του εργοδότη, αλλά νόμιμη υποχρέωση που συνδέεται άμεσα με τη χορήγηση της ετήσιας κανονικής άδειας.

Δικαιούχοι είναι, κατά κανόνα, όλοι οι εργαζόμενοι που απασχολούνται στον ιδιωτικό τομέα με σχέση εξαρτημένης εργασίας, είτε εργάζονται με σύμβαση αορίστου είτε ορισμένου χρόνου. Το δικαίωμα αφορά εργαζομένους πλήρους, μερικής ή εκ περιτροπής απασχόλησης, ενώ θεμελιώνεται από την έναρξη της εργασιακής σχέσης, χωρίς να απαιτείται η συμπλήρωση συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος στον ίδιο εργοδότη.

Κατά το πρώτο ημερολογιακό έτος απασχόλησης, τόσο η άδεια όσο και το σχετικό επίδομα υπολογίζονται αναλογικά, με βάση το χρονικό διάστημα κατά το οποίο εργάστηκε ο μισθωτός. Αντίστοιχα, σε περίπτωση αποχώρησης, απόλυσης ή λήξης σύμβασης πριν από τη λήψη της άδειας, ο εργαζόμενος δικαιούται την αναλογία των αποδοχών και του επιδόματος αδείας που αντιστοιχεί στο διάστημα της απασχόλησής του.

Πόσο είναι το επίδομα αδείας

Το ποσό του επιδόματος αδείας ισούται με τις αποδοχές των ημερών κανονικής άδειας που δικαιούται ο εργαζόμενος, αλλά υπόκειται σε συγκεκριμένο ανώτατο όριο.

Για τους εργαζομένους που αμείβονται με μηνιαίο μισθό, το επίδομα δεν μπορεί να ξεπεράσει το μισό του μηνιαίου μισθού. Για όσους αμείβονται με ημερομίσθιο, δεν μπορεί να υπερβεί τις αποδοχές 13 ημερομισθίων.

Έτσι, ένας εργαζόμενος με μηνιαίο μεικτό μισθό 1.000 ευρώ, εφόσον δικαιούται ολόκληρο το επίδομα, μπορεί να λάβει έως 500 ευρώ μεικτά. Για μισθωτό με αποδοχές 1.200 ευρώ, το ανώτατο μεικτό ποσό διαμορφώνεται στα 600 ευρώ.

Στις τακτικές αποδοχές που λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό μπορούν να περιλαμβάνονται και άλλες σταθερές παροχές που καταβάλλονται συστηματικά ως αντάλλαγμα της εργασίας. Το τελικό καθαρό ποσό είναι μικρότερο από το μεικτό, καθώς το επίδομα υπόκειται σε ασφαλιστικές εισφορές και φορολογική παρακράτηση.

Για τους ωρομίσθιους, ο υπολογισμός γίνεται με βάση τον μέσο ημερήσιο όρο των αποδοχών που έλαβαν κατά το σχετικό διάστημα απασχόλησης.

Πότε πρέπει να καταβληθεί

Το επίδομα αδείας δεν έχει μία κοινή, σταθερή ημερομηνία πληρωμής για όλους τους εργαζομένους, όπως συμβαίνει με τα δώρα Χριστουγέννων και Πάσχα.

Η νομοθεσία προβλέπει ότι τόσο οι αποδοχές της άδειας όσο και το επίδομα αδείας πρέπει να προκαταβάλλονται κατά την έναρξη της κανονικής άδειας. Αυτό σημαίνει ότι ο εργαζόμενος πρέπει να έχει λάβει τα χρήματα όταν ξεκινά η άδειά του και όχι μετά την επιστροφή του στην εργασία ή στο τέλος του μήνα.

Επομένως, για εργαζόμενο που ξεκινά την καλοκαιρινή του άδεια την 1η Αυγούστου, οι αποδοχές αδείας και το επίδομα πρέπει να έχουν καταβληθεί κατά την έναρξή της.

Παράλληλα, ο εργοδότης οφείλει να χορηγήσει την κανονική άδεια εντός δύο μηνών από την υποβολή του σχετικού αιτήματος του εργαζομένου. Η νομοθεσία προβλέπει επίσης ότι τουλάχιστον οι μισοί εργαζόμενοι μιας επιχείρησης πρέπει να λαμβάνουν την άδειά τους στο διάστημα από την 1η Μαΐου έως τις 30 Σεπτεμβρίου.

Τι ισχύει αν δεν χορηγηθεί η άδεια

Η ετήσια άδεια δεν μπορεί να αντικατασταθεί με χρηματική αποζημίωση όσο συνεχίζεται κανονικά η εργασιακή σχέση. Πρέπει να χορηγείται ως πραγματικός χρόνος ανάπαυσης.

Με βάση το ισχύον πλαίσιο, η άδεια ενός ημερολογιακού έτους μπορεί να μεταφερθεί έως τις 31 Μαρτίου του επόμενου έτους. Αν δεν χορηγηθεί έως τότε, η σχετική αξίωση μετατρέπεται σε χρηματική.

Σε περίπτωση υπαιτιότητας του εργοδότη, οι αποδοχές αδείας μπορεί να οφείλονται με προσαύξηση 100%, δηλαδή διπλές. Η προσαύξηση αφορά τις αποδοχές της άδειας και όχι, κατά κανόνα, το ίδιο το επίδομα αδείας.

Τι μπορούν να κάνουν οι εργαζόμενοι

Οι εργαζόμενοι καλό είναι να ελέγχουν το εκκαθαριστικό της μισθοδοσίας τους, ώστε να διαπιστώνουν ότι οι αποδοχές αδείας και το επίδομα έχουν καταγραφεί διακριτά και έχουν υπολογιστεί σωστά.

Σε περίπτωση μη καταβολής ή λανθασμένου υπολογισμού, μπορούν να απευθύνονται στην Επιθεώρηση Εργασίας ή στο αρμόδιο εργατικό κέντρο, ζητώντας ενημέρωση και παρέμβαση. Για έναν ενδεικτικό υπολογισμό διατίθεται επίσης ηλεκτρονική εφαρμογή του Κέντρου Πληροφόρησης Εργαζομένων και Ανέργων της ΓΣΕΕ.

Το βασικό που πρέπει να γνωρίζουν οι μισθωτοί είναι ότι το επίδομα αδείας δεν αποτελεί «δώρο» της επιχείρησης. Είναι υποχρεωτική μισθολογική παροχή, άμεσα συνδεδεμένη με το δικαίωμα στην ετήσια ανάπαυση και πρέπει να καταβάλλεται εγκαίρως, πριν ή κατά την έναρξη της άδειας.