Η μη υποβολή φορολογικής δήλωσης δεν σημαίνει πλέον ότι ο φορολογούμενος αποφεύγει την εκκαθάριση. Η ΑΑΔΕ μπορεί να προσδιορίσει από μόνη της το φορολογητέο εισόδημα και να βεβαιώσει τον αντίστοιχο φόρο, μαζί με τις προβλεπόμενες κυρώσεις.

Η ενεργοποίηση της διαδικασίας περιλαμβάνεται στο Επιχειρησιακό Σχέδιο της ΑΑΔΕ για το 2026, το οποίο προβλέπει την έκδοση πράξεων προσδιορισμού φόρου εισοδήματος ακόμη και χωρίς την υποβολή δήλωσης Ε1 από φυσικά πρόσωπα ή εντύπου Ν από επιχειρήσεις και νομικά πρόσωπα.

Η εξέλιξη αφορά όσους άφησαν να περάσει η προθεσμία υποβολής των δηλώσεων για το φορολογικό έτος 2025. Σύμφωνα με την ΑΑΔΕ, η γενική προθεσμία έληξε στις 24 Ιουλίου 2026, ενώ για συγκεκριμένες κατηγορίες φυσικών προσώπων ίσχυσε παράταση έως τις 31 Ιουλίου.

Πώς θα υπολογίζεται ο φόρος

Η ΑΑΔΕ θα αξιοποιεί όλα τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή της, όπως:

• βεβαιώσεις μισθών και συντάξεων,
• τόκους τραπεζικών καταθέσεων,
• εισοδήματα από ακίνητα,
• στοιχεία προηγούμενων φορολογικών δηλώσεων,
• δεδομένα από το myDATA και δηλώσεις ΦΠΑ,
• τεκμήρια διαβίωσης και στοιχεία επιχειρηματικής δραστηριότητας.

Με βάση αυτά θα εκδίδεται πράξη εκτιμώμενου προσδιορισμού φόρου. Ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας προβλέπει ότι η ΑΑΔΕ μπορεί να χρησιμοποιεί κάθε διαθέσιμη πληροφορία που αφορά το επίπεδο διαβίωσης και την επαγγελματική ή επιχειρηματική δραστηριότητα του φορολογουμένου.

Οι δύο επιλογές του φορολογουμένου

Μετά την κοινοποίηση της πράξης, ο φορολογούμενος μπορεί:

1. Να καταβάλει το ποσό που βεβαιώθηκε μέσα σε 30 ημέρες.
2. Να υποβάλει εκπρόθεσμη φορολογική δήλωση. Στην περίπτωση αυτή, η πράξη εκτιμώμενου προσδιορισμού παύει αυτοδικαίως να ισχύει και εκδίδεται νέα εκκαθάριση με βάση τα πραγματικά στοιχεία της δήλωσης.

Η δυνατότητα υποβολής εκπρόθεσμης δήλωσης παραμένει ανοιχτή μέχρι τη λήξη της περιόδου παραγραφής. Ωστόσο, ο φορολογούμενος επιβαρύνεται, ανάλογα με την περίπτωση, με πρόστιμο και τόκους εκπρόθεσμης καταβολής. Ο εκτιμώμενος φόρος πρέπει να εξοφληθεί εντός 30 ημερών από την κοινοποίησή του, όπως προβλέπει ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας.

Τα πρόστιμα για εκπρόθεσμη δήλωση

Τα σταθερά πρόστιμα διαμορφώνονται ως εξής:

• 100 ευρώ για φυσικά πρόσωπα που δεν τηρούν λογιστικά βιβλία,
• 250 ευρώ για υπόχρεους σε απλογραφικό λογιστικό σύστημα,
• 500 ευρώ για υπόχρεους σε διπλογραφικό λογιστικό σύστημα.

Δεν επιβάλλεται το παραπάνω πρόστιμο όταν από την εκπρόθεσμη αρχική δήλωση φορολογίας εισοδήματος προκύπτει φόρος προς πληρωμή έως 100 ευρώ. Αντίστοιχη εξαίρεση ισχύει για εκπρόθεσμη τροποποιητική δήλωση, όταν ο επιπλέον φόρος δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ, σύμφωνα με την εγκύκλιο Ε.2059/2025 της ΑΑΔΕ.

Εάν, όμως, δεν υποβληθεί καθόλου δήλωση από την οποία θα προέκυπτε φόρος, η νομοθεσία προβλέπει πρόστιμο ίσο με το 50% του φόρου που αναλογεί στη μη υποβληθείσα δήλωση.

Τα ποσοστά 10%, 25% και 50% δεν αφορούν γενικά την εκπρόθεσμη υποβολή, αλλά τις ανακριβείς δηλώσεις, όταν από τον φορολογικό έλεγχο προκύπτει διαφορά φόρου.

Το μήνυμα της ΑΑΔΕ είναι σαφές: η παράλειψη υποβολής δήλωσης δεν αφήνει πλέον τη φορολογική υπόθεση σε εκκρεμότητα. Ο φόρος μπορεί να υπολογιστεί αυτόματα και ο τελικός λογαριασμός να αποδειχθεί αισθητά βαρύτερος.