Πριν 95 χρόνια και συγκεκριμένα τέλη Ιουλίου 1931 σε ένα προάστειο του Δήμου του Νόττιγκαμ (Nottingham) της Αγγλίας με το όνομα Νιουστέντ (Newstead) έγινε μια τελετή κατά την οποία ο προγονικός οίκος των Μπάυρον, δωρήθηκε στον Δήμο. Την τελετή παρακολούθησε ένας Άγγλος συγγραφέας, ο Χάρολδ Νίκολσον, ο οποίος έγραψε ένα άρθρο για την τελετή αυτή και για τον Λόρδο Βύρωνα. Το άρθρο αυτό μεταφράστηκε και δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Έθνος στο φύλλο της 3-8-1931 σελ.5 με τίτλο «Μια ατυχής ζωή που δημιουργεί αιώνιαν δόξαν».

    Από το άρθρο που γίνεται αναφορά στη εφηβική ζωή του Λόρδου Βύρωνα καθώς και στον προγονικό οίκο των Μπάυρον ενδιαφέρον έχει το τελευταίο απόσπασμα που αναφέρεται στην τιμή που επεφύλαξε ο μεγάλος μας πολιτικός Ελευθέριος Βενιζέλος στη μνήμη του Λόρδου Βύρωνα.

    Παρακάτω εκτίθεται το σχετικό απόσπασμα του άρθρου του Χάρολδ Νίκολσον:
 

    « … Από μιας απόψεως ολόκληρος η ζωή του λόρδου Βύρωνος υπήρξε μία αποτυχία συνεχής. Έχασε το Νιουστέντ, κατέστρεψε την φήμην του, ο γάμος του απέβη εις μίαν ανέκφραστον καταστροφήν, ηναγκάσθη να αυτοεξορισθή, απέθανε μέσα στη βρώμα ενός ταπεινού ελληνικού χωριού αλιέων. Εν τούτοις η προσωπικότης του επιζή, το μεγαλείτερον δε κατόρθωμα της προσωπικότητος αυτής υπήρξεν η απελευθέρωσις της Ελλάδος.

    Δεν θα εσήμαινε για τον Βύρωνα λίγο ότι ο μεγαλύτερος Έλλην των νεωτέρων χρόνων έκαμε το προσκύνημά του εις το Νιουστέντ με τον σκοπόν να τιμήση την μνήμην του εν μέσω των λιμνών και των ερειπίων του προγονικού οίκου του. Κανείς, νομίζω, δεν θα μπορούσε ν’ ακούση τον κ. Βενιζέλον ομιλούντα εις το Νιουστέντ χωρίς ν’ αντιληφθή ότι η αιωνία σημασία του Μπάυρον συγκεντρούται εις τας καταπληκτικάς περιστάσεις του θανάτου του.

    
Επιτρέψατέ μου να εξηγήσω τας περιστάσεις αυτάς. Ο λόρδος Βύρων ευρέθη εις το Μεσολόγγι όταν οι Τούρκοι επλησίαζαν να συντρίψουν την Ελληνικήν Επανάστασιν. Η επίσημος Ευρώπη διέκειτο προς αυτήν ασυμπαθώς και μάλλον εχθρικώς. Το γεγονός ότι ο Μπάυρον, ο διασημότερος ανήρ της εποχής του, εθυσίασε τα πάντα εις την ελληνικήν υπόθεσιν, έδωκεν εις την υπόθεσιν αυτήν μίαν συγκινητικήν όψιν, η οποία, δεν υφίστατο πριν. Ο λόρδος Βύρων εξεβίασε την βοήθειαν των Ευρωπαϊκών Κυβερνήσεων και με το να παραμείνη και να πεθάνη στο Μεσολόγγι, κατέστησεν αναπόφευκτον, ότι η Ελλάς, η χώρα εκείνη την οποίαν ο κ. Βενιζέλος τόσον προσφυώς εχαρακτήρισεν ως τους «αγίους τόπους του ανθρωπίνου πνεύματος» θ’ απελευθερώνετο. Ας μη κάμωμε λάθος ως προς εκείνο που έκαμεν ο Μπάυρον στο Μεσολόγγι. Το κατόρθωμά του ήταν ο θρίαμβος του χαρακτήρος επί του ανθρωπίνου φόβου. Εγνώριζε ότι επέθανε. Εγνώριζεν ότι θα μπορούσε να αποδράση στη Ζάκυνθο - που ήταν την εποχήν εκείνην Αγγλική κτίσις - που από τα παράθυρά του έλαμπε μακρυά σαν ένα κόκκινο σύννεφο. Εγνώριζεν ότι, αν έφευγε στην Ζάκυνθο θα μπορούσε να αναλάβη ή τουλάχιστον να πεθάνη μεταξύ των Άγγλων φίλων του. Επροτίμησε να αυτοκτονήση στο Μεσολόγγι. Μια οπτασία του έλεγε ότι, αν έμενε μέσα στο βρωμερό εκείνο δωμάτιο, θα εξυπνούσε την Ευρώπη από το λήθαργο της. Έμεινε. Απέθανε. Και η Ελλάς ηλευθερώθη.

    Ειλικρινώς πιστεύω ότι τούτο αποτελεί μίαν από τις ωραιότερες πράξεις ανθρωπίνου θάρρους και αυτοθυσίας που αναφέρονται εις την βρετανικήν ιστορίαν, επειδή ο Μπάυρον εγνώριζεν ακριβώς τι του επεφύλασσεν η μοίρα του. Ευχαριστήθηκα πολύ όταν εις την τελετήν του Νιουστέντ ο κ. Βενιζέλος ανέφερεν επί λέξει το προφητικόν εκείνο ποίημα, το οποίον ο Μπάυρον έγραψεν ολίγες εβδομάδες προτού πεθάνη. Είναι ίσως η ωραιοτέρα του σύνθεσις. Μέσα στο δηλητηριασμένο δωμάτιό του στο Μεσολόγγι, όταν όλα τριγύρω του ήταν προστυχιά, πονηρία και αρρώστεια, ο ποιητής έγραψε :

«Αν λυπάσαι τη νιότη σου γιατί να ζης ;

Η χώρα του εντίμου θανάτου είναι εδώ.

Σήκω μέσ’ στο πεδίο της μάχης ορθός

και παράδωσε την πνοή».

    
Δεν μπορώ να σας πω την εντύπωσι που δημιουργήθηκε όταν ο μεγαλείτερος των νεωτέρων Ελλήνων, κάτω από την σκιάν του Νιουστέντ, και με τη χαρωπή σημαία της ηνωμένης και ευτυχισμένης χώρας του κυματίζουσαν δίπλα του, απήγγειλε τους προφητικούς λόγους, εις τους οποίους ο λόρδος Βύρων προείπε τον επικείμενον θάνατόν του και το ένδοξον μέλλον της μικράς χώρας, εις την οποίαν εθυσίασε την φλεγομένην δύσιν του πνεύματός του και την παγκόσμιον δύναμιν της φήμης του».

    
Να προσθέσουμε μόνο ότι στην αιώνια δόξα του Λόρδου Βύρωνα συνέβαλε και ο Διονύσιος Σολωμός συνθέτοντας το ποίημά του με τίτλο «Εις τον θάνατον του Λόρδου Μπάιρον». Στο ποίημα αυτό, αποτελούμενο από 166 στροφές, στην πρώτη στροφή ο μεγάλος ποιητής μας, έγραψε το εξής:

«Λευτεριά, για λίγο πάψε

να χτυπάς με το σπαθί.

Τώρα σίμωσε και κλάψε

εις του Μπάιρον το κορμί».