Σημαντικές αλλαγές φέρνει το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τα αυτοκίνητα που έχουν φτάσει στο τέλος του κύκλου ζωής τους. Οι αλλαγές αφορούν άμεσα την Ελλάδα, η οποία διαθέτει τον γηραιότερο στόλο επιβατικών αυτοκινήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ωστόσο, οι εντυπωσιακές αναφορές περί μαζικής και υποχρεωτικής απόσυρσης όλων των παλαιών ΙΧ δεν αποδίδουν με ακρίβεια όσα πραγματικά προβλέπει η νέα νομοθεσία.

Δεν θεσπίζεται συγκεκριμένο όριο ηλικίας μετά το οποίο ένα αυτοκίνητο θα οδηγείται αυτομάτως στην ανακύκλωση. Το κρίσιμο στοιχείο θα είναι η πραγματική τεχνική κατάστασή του, η δυνατότητα ασφαλούς επισκευής και η καταλληλότητά του για κυκλοφορία.

Σχεδόν οκτώ στα δέκα ΙΧ είναι άνω των δέκα ετών

Τα τελευταία στοιχεία της Ένωσης Ευρωπαίων Κατασκευαστών Αυτοκινήτων – ACEA αποτυπώνουν την έκταση του προβλήματος.

Το 2024 κυκλοφορούσαν στην Ελλάδα 5.738.572 επιβατικά αυτοκίνητα. Από αυτά, τα 4.534.837 είχαν ηλικία μεγαλύτερη των δέκα ετών. Το ποσοστό φτάνει περίπου στο 79%, γεγονός που σημαίνει ότι σχεδόν οκτώ στα δέκα ΙΧ της χώρας ανήκουν στην παλαιότερη κατηγορία.

Επομένως, εάν η αναφορά σε «σχεδόν τα μισά αυτοκίνητα» αφορά τα ΙΧ άνω των δέκα ετών στην Ελλάδα, δεν είναι ακριβής. Η πραγματική αναλογία είναι πολύ μεγαλύτερη.

Η μέση ηλικία των ελληνικών επιβατικών αυτοκινήτων ανέρχεται πλέον στα 17,8 χρόνια, έναντι 12,7 ετών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ελλάδα διαθέτει τον παλαιότερο στόλο ΙΧ μεταξύ των κρατών-μελών, ενώ ακόμη πιο ανησυχητική είναι η κατάσταση στα επαγγελματικά οχήματα: τα ελληνικά φορτηγά έχουν μέση ηλικία 22,9 ετών και τα ελαφρά επαγγελματικά 21,2 ετών.

Τι προβλέπει ο νέος ευρωπαϊκός κανονισμός

Ο νέος Κανονισμός 2026/1738 της Ευρωπαϊκής Ένωσης δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ στις 24 Ιουλίου 2026.

Το μεγαλύτερο μέρος των διατάξεών του θα αρχίσει να εφαρμόζεται από την 1η Σεπτεμβρίου 2028. Συνεπώς, δεν υπάρχει άμεση υποχρέωση απόσυρσης παλαιών αυτοκινήτων μέσα στο 2026.

Στόχος του κανονισμού είναι να δημιουργηθεί σαφής διάκριση ανάμεσα σε ένα παλαιό αλλά λειτουργικό μεταχειρισμένο αυτοκίνητο και σε ένα όχημα το οποίο αποτελεί πλέον απόβλητο και πρέπει να οδηγηθεί σε αδειοδοτημένη μονάδα ανακύκλωσης.

Ποια οχήματα θα θεωρούνται τέλους κύκλου ζωής

Ένα αυτοκίνητο θα μπορεί να χαρακτηρίζεται υποχρεωτικά ως όχημα τέλους κύκλου ζωής όταν:

• έχει κοπεί σε τμήματα ή έχει αποσυναρμολογηθεί,
• έχει καεί σε βαθμό που να έχει καταστραφεί πλήρως ο χώρος του κινητήρα ή των επιβατών,
• έχει βυθιστεί σε νερό πάνω από το ύψος του ταμπλό,
• διαθέτει μη επισκευάσιμες βλάβες στα φρένα, στο σύστημα διεύθυνσης, στην ανάρτηση ή στο πλαίσιο,
• παρουσιάζει μη αναστρέψιμες ζημιές στα βασικά συστήματα ασφαλείας,
• έχει χαρακτηριστεί από ασφαλιστική εταιρεία ως ολική τεχνική καταστροφή,
• έχει ήδη παραδοθεί σε αδειοδοτημένη εγκατάσταση επεξεργασίας.

Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις στις οποίες θα απαιτείται τεχνική αξιολόγηση από ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα. Τέτοια περίπτωση αποτελεί ένα όχημα του οποίου το κόστος επισκευής, μαζί με την τρέχουσα αξία του, υπερβαίνει την εκτιμώμενη εμπορική αξία που θα είχε μετά την επισκευή.

Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται ακόμη εγκαταλειμμένα οχήματα χωρίς αναγνωρίσιμο αριθμό πλαισίου, αυτοκίνητα με επικίνδυνες διαρροές καυσίμων ή υγρών και οχήματα που έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές από πλημμύρα.

Δεν αποσύρεται ένα ΙΧ μόνο επειδή είναι παλιό

Η ηλικία, από μόνη της, δεν περιλαμβάνεται στα κριτήρια υποχρεωτικής ανακύκλωσης.

Ένα αυτοκίνητο ηλικίας 15, 20 ή ακόμη και περισσότερων ετών θα μπορεί να συνεχίσει να κυκλοφορεί, εφόσον συντηρείται σωστά, περνά επιτυχώς από τον προβλεπόμενο τεχνικό έλεγχο και δεν παρουσιάζει μη επισκευάσιμες βλάβες.

Δεν προκύπτει επίσης από τον κανονισμό κάποιο δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα αυτόματης απόσυρσης ανά κατηγορία Euro. Οι αναφορές ότι αποσύρονται υποχρεωτικά τα Euro 1 το 2026, τα Euro 2 το 2030 και στη συνέχεια οι υπόλοιπες κατηγορίες δεν περιλαμβάνονται στο τελικό κείμενο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.

Τι ισχύει για το ετήσιο ΚΤΕΟ

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε προτείνει την καθιέρωση ετήσιου τεχνικού ελέγχου για όλα τα αυτοκίνητα και τα μικρά επαγγελματικά οχήματα ηλικίας άνω των δέκα ετών.

Η πρόταση αυτή, όμως, δεν έχει εγκριθεί. Τόσο το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν υποστήριξαν τη γενική μετάβαση από τον διετή στον ετήσιο έλεγχο για τα ΙΧ άνω της δεκαετίας.

Οι ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις συνεχίζονται, με το ενδιαφέρον να επικεντρώνεται περισσότερο στους αυστηρότερους ελέγχους εκπομπών ρύπων, στην καταγραφή των χιλιομέτρων και στην αντιμετώπιση της αλλοίωσης των ενδείξεων του οδομέτρου.

Οι έλεγχοι που γίνονται ήδη στην Ελλάδα

Ανεξάρτητα από τον νέο ευρωπαϊκό κανονισμό, στην Ελλάδα έχει ήδη ενεργοποιηθεί το σύστημα ψηφιακών διασταυρώσεων για τον εντοπισμό οχημάτων που είναι ανασφάλιστα, δεν έχουν καταβάλει τέλη κυκλοφορίας ή δεν έχουν υποβληθεί στον προβλεπόμενο τεχνικό έλεγχο.

Οι έλεγχοι αυτοί αφορούν τη νομιμότητα κυκλοφορίας και όχι την ηλικία του αυτοκινήτου. Τον Μάρτιο του 2026 απεστάλησαν συνολικά 297.561 πράξεις προστίμων και οφειλών για ανασφάλιστα οχήματα και απλήρωτα τέλη κυκλοφορίας, σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση των αρμόδιων υπουργείων.

Ιδιαίτερη σημασία για τις Σέρρες

Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για τις Σέρρες και γενικότερα για την ελληνική περιφέρεια. Χιλιάδες κάτοικοι εξαρτώνται καθημερινά από το αυτοκίνητο για να μετακινηθούν μεταξύ πόλης, χωριών, αγροτικών εκμεταλλεύσεων και χώρων εργασίας.

Για πολλά νοικοκυριά, η αντικατάσταση ενός παλαιού ΙΧ δεν είναι επιλογή αλλά οικονομικά απρόσιτη προοπτική. Η ανανέωση του στόλου δεν μπορεί, επομένως, να στηριχθεί αποκλειστικά σε απαγορεύσεις, πρόστιμα και αντικίνητρα.

Χρειάζονται προγράμματα απόσυρσης με ουσιαστικές επιδοτήσεις, πρόσβαση σε οικονομικότερα και ασφαλέστερα αυτοκίνητα, ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών και ειδική πρόβλεψη για τους κατοίκους της περιφέρειας.

Το ασφαλές και λιγότερο ρυπογόνο αυτοκίνητο αποτελεί θεμιτό στόχο. Η μετάβαση, όμως, οφείλει να γίνει με κοινωνικά δίκαιο τρόπο και χωρίς να μετατραπεί σε ακόμη ένα δυσβάσταχτο κόστος για τα νοικοκυριά.