Στις σύγχρονες φιλελεύθερες δημοκρατίες, η ισχύς της εκτελεστικής εξουσίας δεν κρίνεται από την ικανότητά της να επιβάλλεται, αλλά από την αντοχή της να ελέγχεται. Οι ανεξάρτητες Αρχές και οι δικαστικοί θεσμοί δεν αποτελούν «διακοσμητικά στοιχεία» του πολιτεύματος, αλλά τα απαραίτητα αναχώματα που εγγυώνται ότι η νομιμότητα υπερέχει της πολιτικής σκοπιμότητας.

Ωστόσο, το κλίμα που διαμορφώνεται το τελευταίο διάστημα στη χώρα μας εκπέμπει ένα ανησυχητικό σήμα: η κυβέρνηση, εγκλωβισμένη στη δίνη διαδοχικών σκανδάλων, φαίνεται να επιλέγει τον δρόμο της μετωπικής σύγκρουσης με τους ίδιους τους ελεγκτές της.

Η Στοχοποίηση ως Μέθοδος Άμυνας

Η πρόσφατη επίθεση στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία για την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι ένα ατυχές λεκτικό ολίσθημα. Είναι η κορύφωση μιας στρατηγικής που έχουμε δει να επαναλαμβάνεται με μαθηματική ακρίβεια. Από την ΑΔΑΕ και τον Χρήστο Ράμμο, μέχρι την Αρχή Προστασίας Δεδομένων και τον Κώστα Μενουδάκο, το μοτίβο παραμένει σταθερό: όποιος λειτουργός τολμά να αναδείξει πτυχές που εκθέτουν την κυβερνητική διαχείριση, μετατρέπεται αυτοστιγμεί σε στόχο απαξίωσης.

Όταν ο δημόσιος λόγος διολισθαίνει σε κατηγορίες περί «προσωπικών ατζεντών» ή «πολιτικών κινήτρων» απέναντι σε ανώτατους δικαστικούς και εισαγγελικούς λειτουργούς, το πλήγμα δεν αφορά μόνο τα πρόσωπα. Αφορά τον πυρήνα της εμπιστοσύνης του πολίτη προς το κράτος δικαίου.

Η «Ομηρεία» των Ανεξάρτητων Αρχών

Μια ιδιαίτερα προβληματική πτυχή είναι η χρήση της λήξης των θητειών ως εργαλείου πολιτικής πίεσης. Η κυβέρνηση, ενώ φέρει την ευθύνη για την ομαλή διαδοχή στις ηγεσίες των Αρχών, χρησιμοποιεί την τυπική λήξη της θητείας τους για να αμφισβητήσει το κύρος των αποφάσεών τους. Είναι ένας θεσμικός παραλογισμός: η πολιτεία αδρανεί να ανανεώσει τις θητείες και στη συνέχεια εγκαλεί τους λειτουργούς ως «ληγμένους».

Το Διακύβευμα της Ευρωπαϊκής Κανονικότητας

Είναι οξύμωρο μια παράταξη που ταυτίστηκε με το σύνθημα «Μένουμε Ευρώπη» να συγκρούεται σήμερα με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς διαφάνειας. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν είναι ένας εξωτερικός εχθρός, αλλά ένας θεσμός που η ίδια η Ελλάδα έχει συνδιαμορφώσει. Η αμφισβήτηση της ουδετερότητάς της, επειδή τα ευρήματά της δεν είναι αρεστά, εκθέτει τη χώρα διεθνώς και μας απομακρύνει από το ευρωπαϊκό κεκτημένο.

Η Δημοκρατία Χρειάζεται Αντίβαρα

Η δημοκρατία δεν κινδυνεύει από τον έλεγχο, αλλά από την απουσία του. Όσο η κυβέρνηση επιλέγει να «πυροβολεί τον αγγελιοφόρο» αντί να απαντά επί της ουσίας των υποθέσεων, τόσο θα βαθαίνει η κρίση αξιοπιστίας των θεσμών.

Σε μια ώριμη πολιτεία, οι ανεξάρτητες Αρχές δεν είναι εμπόδιο στην αποτελεσματικότητα, είναι το εχέγγυο της δικαιοσύνης. Η υπονόμευσή τους μπορεί να προσφέρει πρόσκαιρα επικοινωνιακά οφέλη, αλλά μακροπρόθεσμα ναρκοθετεί τα θεμέλια της κοινωνικής συνοχής. Οφείλουμε να καταλάβουμε, πριν να είναι αργά, ότι η ισχύς της εξουσίας τελειώνει εκεί που αρχίζει η ανεξαρτησία των θεσμών.

Πασχάλης Τόσιος
Για τον «Καθημερινό Παρατηρητή»