Το στοιχείο που προκαλεί εύλογα ερωτήματα δεν είναι μόνο το ύψος των ποσών, αλλά και το πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτά διανέμονται.

Φορολογία “χάδι” στο μεγάλο κεφάλαιο

Τα μερίσματα αυτά φορολογούνται με συντελεστή μόλις 5%, ένα καθεστώς που στην πράξη ευνοεί μεγάλους μετόχους, επενδυτικά funds και υψηλόβαθμα τραπεζικά στελέχη.
Την ίδια ώρα, τα φυσικά πρόσωπα και οι μικρές επιχειρήσεις συνεχίζουν να επιβαρύνονται με σημαντικά υψηλότερους φόρους και εισφορές.

Η αντίθεση είναι προφανής:χαμηλή φορολογία για τα μεγάλα κεφάλαια , υψηλή πίεση για την κοινωνία.

Από πού προκύπτουν τα κέρδη

Σύμφωνα με τραπεζικές πηγές και οικονομικούς αναλυτές, η ισχυρή κερδοφορία των τελευταίων ετών στηρίχθηκε σε μια σειρά παραγόντων:

• Αύξηση επιτοκίων δανεισμού, που επιβάρυνε δανειολήπτες και επιχειρήσεις
• Χαμηλές αποδόσεις καταθέσεων, που δεν ακολούθησαν την ίδια ανοδική πορεία
• Σταθερά υψηλές προμήθειες σε καθημερινές τραπεζικές συναλλαγές
• Κρατικές εγγυήσεις και παρεμβάσεις των προηγούμενων ετών που ενίσχυσαν τη σταθερότητα του συστήματος

Ο συνδυασμός αυτός δημιούργησε ένα περιβάλλον υψηλής κερδοφορίας, το οποίο τώρα μεταφράζεται σε γενναίες αποδόσεις προς τους μετόχους.

Το πολιτικό αποτύπωμα

Παρά το μέγεθος των διανομών, δεν έχει υπάρξει καμία ουσιαστική πρωτοβουλία για επανεξέταση του φορολογικού καθεστώτος των μερισμάτων ή για ενίσχυση της αναδιανομής.

Αντίθετα, κυβερνητικές επιλογές τα τελευταία χρόνια έχουν διατηρήσει ένα πλαίσιο που χαρακτηρίζεται από:

• φορολογικά προνόμια για το χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο
• απουσία αυστηρής ρύθμισης στις τραπεζικές χρεώσεις
• περιορισμένες παρεμβάσεις υπέρ των δανειοληπτών

Η Τράπεζα της Ελλάδος, υπό τον διοικητή Γιάννη Στουρνάρα, έχει επανειλημμένα τονίσει τη σημασία της σταθερότητας και της κερδοφορίας του τραπεζικού συστήματος, χωρίς όμως να ανοίγει τη συζήτηση για το πώς αυτή η κερδοφορία κατανέμεται στην οικονομία.

Κοινωνικές αντιδράσεις

Οικονομικοί κύκλοι και εκπρόσωποι της αγοράς επισημαίνουν ότι η εικόνα αυτή ενισχύει την αίσθηση μιας οικονομίας δύο ταχυτήτων:

• από τη μία, οι τράπεζες με υψηλή κερδοφορία και ευνοϊκή φορολόγηση
• από την άλλη, πολίτες και επιχειρήσεις που δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους

Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι σαφές:μπορεί ένα σύστημα να θεωρείται ισορροπημένο όταν τα κέρδη συγκεντρώνονται στην κορυφή και τα βάρη διαχέονται στην κοινωνία;

Η ουσία πίσω από τους αριθμούς

Τα 2,8 δισ. ευρώ δεν είναι απλώς ένα οικονομικό μέγεθος.
Αποτελούν μια πολιτική και κοινωνική επιλογή για το πώς κατανέμεται ο πλούτος σε μια χώρα που βγήκε τραυματισμένη από μια δεκαετή κρίση.

Και όσο αυτή η επιλογή παραμένει ανεξέλεγκτη, το χάσμα ανάμεσα σε πραγματική οικονομία και χρηματοπιστωτικό σύστημα δεν θα μειώνεται , θα βαθαίνει.

 Πασχάλης Θ. Τόσιος