Η ενεργειακή κρίση δεν είναι πια ένα προσωρινό φαινόμενο διεθνών αναταράξεων. Είναι μια μόνιμη οικονομική πληγή που διαβρώνει το διαθέσιμο εισόδημα, εντείνει τις κοινωνικές ανισότητες και μετατρέπει βασικά αγαθά, όπως το ρεύμα και η θέρμανση, σε είδος πολυτελείας για χιλιάδες οικογένειες.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Δείκτη Τιμών Οικιακής Ενέργειας (HEPI), η Ελλάδα κατέγραψε τον Απρίλιο τη μεγαλύτερη αύξηση τιμών ηλεκτρικού ρεύματος στην Ευρώπη, με άνοδο 7%, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος κινήθηκε στο 3%. Την ίδια στιγμή, οι αυξήσεις στα καύσιμα ξεπέρασαν το 18%-20% μέσα σε λίγες εβδομάδες, επιβαρύνοντας δραματικά νοικοκυριά και επαγγελματίες.

Το ακόμη πιο ανησυχητικό όμως είναι ότι αυτή η νέα έκρηξη ακρίβειας έρχεται να προστεθεί πάνω σε μια ήδη διαλυμένη κοινωνική πραγματικότητα. Η Ελλάδα παραμένει πρωταθλήτρια στην ενεργειακή φτώχεια στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με σχεδόν δύο στα δέκα νοικοκυριά να δηλώνουν αδυναμία επαρκούς θέρμανσης τον χειμώνα.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο σκληρή το καλοκαίρι. Πάνω από το 34% των νοικοκυριών δεν μπορούν να διατηρήσουν το σπίτι τους επαρκώς δροσερό, ενώ στις πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες το ποσοστό φτάνει ακόμη και το 50%.

Πίσω από τους αριθμούς κρύβεται μια καθημερινότητα οικονομικής ασφυξίας:

• ηλικιωμένοι που περιορίζουν τη θέρμανση,
• οικογένειες που φοβούνται να ανοίξουν το κλιματιστικό,
• εργαζόμενοι που βλέπουν τις αυξήσεις μισθών να εξαφανίζονται πριν καν μπουν στον λογαριασμό τους,
• μονογονεϊκά νοικοκυριά που βρίσκονται σε κατάσταση μόνιμης ενεργειακής ανασφάλειας.

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι και η γεωγραφική διάσταση του προβλήματος. Η Κεντρική Μακεδονία καταγράφει ποσοστά ενεργειακής φτώχειας που ξεπερνούν το 22%, επιβεβαιώνοντας ότι το πρόβλημα χτυπά σκληρά και τη Βόρεια Ελλάδα, όπου οι ανάγκες θέρμανσης είναι αυξημένες.

Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση συνεχίζει να παρουσιάζει μια εικόνα «σταθερότητας» και «ανάπτυξης», την ώρα που τα νοικοκυριά μετρούν καθημερινά τις κιλοβατώρες και τα λίτρα βενζίνης. Οι επιδοματικές παρεμβάσεις αποδείχθηκαν προσωρινά «παυσίπονα», χωρίς να αντιμετωπίζουν τη ρίζα του προβλήματος:

• την εξάρτηση από τις ακριβές αγορές ενέργειας,
• την έλλειψη ουσιαστικής ενεργειακής πολιτικής,
• την απουσία μαζικών προγραμμάτων ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών,
• και το γεγονός ότι η Ελλάδα παραμένει μια από τις πιο ευάλωτες οικονομίες απέναντι στις διεθνείς ενεργειακές κρίσεις.

Το ΔΝΤ προειδοποιεί ήδη ότι το επιπλέον κόστος της νέας ενεργειακής κρίσης μπορεί να ξεπεράσει τα 2.000 ευρώ ανά νοικοκυριό μέσα στο 2026. Για μια κοινωνία που ήδη πιέζεται από στεγαστική κρίση, ακρίβεια στα τρόφιμα και χαμηλή αγοραστική δύναμη, αυτό το ποσό δεν είναι στατιστική. Είναι απειλή κοινωνικής επιβίωσης.

Και όσο η πολιτική συζήτηση εξαντλείται σε επικοινωνιακές εξαγγελίες και προσωρινές επιδοτήσεις, η ενεργειακή φτώχεια μετατρέπεται σταδιακά σε νέο κοινωνικό χάσμα.

Γιατί τελικά, σε μια χώρα όπου η ενέργεια γίνεται προνόμιο και όχι δικαίωμα, η κρίση παύει να είναι μόνο οικονομική. Γίνεται βαθιά πολιτική και κοινωνική.

Πασχάλης Θ. Τόσιος