Τη δική της ολοκληρωμένη και αναλυτική πρόταση κατέθεσε η κίνηση «Ενεργοί Πολίτες Σερρών – MySeety» στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), η οποία ολοκληρώθηκε χθες.

Η παρέμβαση της κίνησης εκτείνεται σε όλα σχεδόν τα βασικά ζητήματα που ρυθμίζει το νέο χωροταξικό, από τη νομιμότητα του ίδιου του σχεδιασμού μέχρι τις επιπτώσεις των έργων ΑΠΕ στην αγροτική παραγωγή, το φυσικό περιβάλλον, την ενεργειακή πολιτική της χώρας και την καθημερινότητα των πολιτών.

«Δεν πρόκειται για νέο χωροταξικό»

Στο πρώτο και βασικότερο σημείο της παρέμβασής τους, οι «Ενεργοί Πολίτες Σερρών» υποστηρίζουν ότι το υπό διαβούλευση σχέδιο δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως ένα πραγματικά νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο.

Όπως αναφέρουν, το προτεινόμενο κείμενο δεν εισάγει έναν νέο επιστημονικά τεκμηριωμένο χωροταξικό σχεδιασμό, αλλά ουσιαστικά αναπαράγει τις βασικές κατευθύνσεις του ισχύοντος πλαισίου του 2008, παρατείνοντας τη λειτουργία του μέσα από νέες μεταβατικές διατάξεις.

Κατά την άποψή τους, πρόκειται περισσότερο για μια διαδικασία θεσμικής «νομιμοποίησης» του υφιστάμενου καθεστώτος παρά για ουσιαστική αναθεώρηση.

Επικαλούνται ευρωπαϊκές παρατηρήσεις από το 2014

Η κίνηση υπενθυμίζει ότι ήδη από το 2014 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε αποστείλει στην Ελλάδα αιτιολογημένη γνώμη, επισημαίνοντας σοβαρές ελλείψεις του ισχύοντος Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου ως προς τη συμμόρφωσή του με την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ για την προστασία των φυσικών οικοτόπων και της βιοποικιλότητας.

Σύμφωνα με τους συντάκτες της πρότασης, το νέο σχέδιο δεν θεραπεύει τις πλημμέλειες εκείνες, αλλά διατηρεί τον ίδιο βασικό προσανατολισμό.

Διατηρούνται οι υφιστάμενες εγκαταστάσεις

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις μεταβατικές διατάξεις.

Η κίνηση σημειώνει ότι όλες οι εγκαταστάσεις ΑΠΕ που λειτουργούν κατά την έναρξη ισχύος του νέου χωροταξικού θα συνεχίσουν να λειτουργούν ανεξάρτητα από το αν είναι συμβατές με τις νέες χωροταξικές κατευθύνσεις.

Με τον τρόπο αυτό, υποστηρίζει, ακόμη και έργα που ενδεχομένως δεν θα μπορούσαν να αδειοδοτηθούν με βάση ένα πραγματικά νέο χωροταξικό καθεστώς, εξακολουθούν να λειτουργούν χωρίς να επανεξετάζονται.

Διατηρούνται και οι παλαιές άδειες

Παράλληλα, η παρέμβαση επισημαίνει ότι:

• οι άδειες εγκατάστασης που έχουν ήδη εκδοθεί αλλά δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί θα εξακολουθήσουν να τροποποιούνται και να ανανεώνονται με βάση το παλαιό θεσμικό καθεστώς,
• το ίδιο θα ισχύει και για τις εγκρίσεις περιβαλλοντικών όρων (ΑΕΠΟ), οι οποίες θα συνεχίσουν να ανανεώνονται ή να τροποποιούνται σύμφωνα με τις προηγούμενες διατάξεις,
• ενώ τα αντίστοιχα έργα θα μπορούν να προχωρούν στην έκδοση αδειών εγκατάστασης και λειτουργίας χωρίς να υπάγονται ουσιαστικά στις νέες προβλέψεις.

Κατά την εκτίμηση της κίνησης, αυτό ακυρώνει στην πράξη κάθε προσπάθεια ουσιαστικής αναμόρφωσης του χωροταξικού σχεδιασμού.

Έντονη κριτική για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις

Σημαντικό μέρος της πρότασης αφιερώνεται στις περιβαλλοντικές συνέπειες των μεγάλων έργων ΑΠΕ.

Οι «Ενεργοί Πολίτες Σερρών» θεωρούν ότι το νέο χωροταξικό δεν αποτιμά συνολικά τις επιπτώσεις που προκαλούνται:

• στα δασικά οικοσυστήματα,
• στη βιοποικιλότητα,
• στην ελεύθερη φυσική γη,
• στη γεωργική παραγωγή,
• στην κτηνοτροφία,
• στο μικροκλίμα,
• στις υδατικές ισορροπίες,
• καθώς και στις συνολικές λειτουργίες των οικοσυστημάτων.

Κατά την άποψή τους, οι επιπτώσεις αυτές αντιμετωπίζονται αποσπασματικά και όχι σωρευτικά.

«Δεν υπηρετείται πλέον το δημόσιο συμφέρον»

Η κίνηση αμφισβητεί ευθέως την ανάγκη περαιτέρω αύξησης της εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ στη χώρα.

Όπως υποστηρίζει, η Ελλάδα έχει ήδη καλύψει σε μεγάλο βαθμό τις ευρωπαϊκές ενεργειακές της υποχρεώσεις, ενώ σημαντικές ποσότητες παραγόμενης ενέργειας παραμένουν αναξιοποίητες λόγω αδυναμίας απορρόφησης από το ηλεκτρικό δίκτυο.

Στην παρέμβαση γίνεται επίκληση στοιχείων μελέτης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, σύμφωνα με τα οποία:

• τα έργα που λειτουργούν ή κατασκευάζονται προσεγγίζουν ήδη τον στόχο του ΕΣΕΚ για το 2030,
• ενώ οι συνολικές αιτήσεις που έχουν υποβληθεί υπερβαίνουν πολλαπλάσια ακόμη και τους στόχους του 2050.

Με βάση αυτά τα στοιχεία, η κίνηση θέτει το ερώτημα:

«Για ποιο λόγο συνεχίζεται η αδιάκοπη χωροθέτηση νέων έργων, όταν οι ενεργειακοί στόχοι έχουν ουσιαστικά καλυφθεί;»

Υποψίες για εξαγωγικό προσανατολισμό

Οι «Ενεργοί Πολίτες Σερρών» εκτιμούν ότι η συνεχής επέκταση των ΑΠΕ δεν εξυπηρετεί πλέον τις εγχώριες ενεργειακές ανάγκες ούτε αποκλειστικά την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Αντιθέτως, θεωρούν ότι ο πραγματικός στόχος είναι η δημιουργία υπερβάλλουσας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με προσανατολισμό τις εξαγωγές προς άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Μάλιστα χαρακτηρίζουν αντιφατική την ταυτόχρονη προώθηση των ΑΠΕ και των ερευνών για εξορύξεις υδρογονανθράκων στο Αιγαίο και το Ιόνιο, σημειώνοντας ότι οι δύο πολιτικές εμφανίζονται να υπηρετούν διαφορετικές στρατηγικές.

Αποκατάσταση των περιοχών μετά το τέλος ζωής των έργων

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην απομάκρυνση των εγκαταστάσεων όταν ολοκληρωθεί ο κύκλος ζωής τους.

Η κίνηση θεωρεί ότι το νέο πλαίσιο δεν θεσπίζει σαφείς υποχρεώσεις:

• για την πλήρη αποξήλωση ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών,
• για την ανακύκλωση των υλικών,
• για τη διαχείριση των αποβλήτων,
• ούτε για την πλήρη περιβαλλοντική αποκατάσταση των εκτάσεων.

Προειδοποίηση για τις μονάδες αποθήκευσης

Ξεχωριστό κεφάλαιο αφιερώνεται στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας (μπαταρίες).

Οι «Ενεργοί Πολίτες Σερρών» υποστηρίζουν ότι διεθνώς καταγράφονται περιστατικά σοβαρών πυρκαγιών σε αντίστοιχες εγκαταστάσεις και θεωρούν ότι η δυνατότητα εγκατάστασής τους ακόμη και σε σχετικά μικρές αποστάσεις από οικισμούς δημιουργεί πρόσθετους κινδύνους.

Οι Σέρρες στο επίκεντρο

Η παρέμβαση ολοκληρώνεται με ειδική αναφορά στην Περιφερειακή Ενότητα Σερρών.

Σύμφωνα με την κίνηση, μέχρι σήμερα η ανάπτυξη έργων ΑΠΕ έχει οδηγήσει:

• στη δέσμευση μεγάλων εκτάσεων υψηλής παραγωγικότητας,
• στη μείωση διαθέσιμης αγροτικής γης,
• σε πιέσεις στην πρωτογενή παραγωγή,
• χωρίς ουσιαστικά ανταποδοτικά οφέλη για τις τοπικές κοινωνίες.

Παράλληλα, επισημαίνεται ότι οι πολίτες των Σερρών εξακολουθούν να καταβάλλουν υψηλό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ δεν έχουν δημιουργηθεί σημαντικές νέες θέσεις εργασίας από την ανάπτυξη των έργων.

Ένα διαφορετικό μοντέλο ενεργειακού σχεδιασμού

Μέσα από την πρότασή τους, οι «Ενεργοί Πολίτες Σερρών» ζητούν έναν νέο χωροταξικό σχεδιασμό που θα στηρίζεται σε επιστημονικά κριτήρια, θα προστατεύει τη γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας και τη βιοποικιλότητα, θα λαμβάνει υπόψη τις σωρευτικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις και θα εξασφαλίζει ουσιαστικά ανταποδοτικά οφέλη για τις τοπικές κοινωνίες.

Η παρέμβασή τους αποτελεί μία από τις πιο αναλυτικές που κατατέθηκαν κατά τη δημόσια διαβούλευση, αναδεικνύοντας τον έντονο προβληματισμό που εξακολουθεί να προκαλεί η χωροθέτηση και η περαιτέρω ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στην ελληνική περιφέρεια και ιδιαίτερα στις Σέρρες.