Η απόφαση αφορά κυρίως χήρες και χήρους που λαμβάνουν σύνταξη λόγω θανάτου και ταυτόχρονα δικαιούνται και δική τους σύνταξη εξ ιδίου δικαιώματος. Σύμφωνα με τη δικαστική κρίση, στις περιπτώσεις αυτές δεν μπορούν να καταβάλλονται δύο εθνικές συντάξεις, αλλά μόνο μία, όπως προβλέπει το άρθρο 7 παρ. 5 του νόμου 4387/2016.

Η υπόθεση είχε συζητηθεί ενώπιον του ΣτΕ τον Δεκέμβριο του 2024, μετά από προσφυγές συνταξιουχικών οργανώσεων που ζητούσαν την ακύρωση της εγκυκλίου του τότε υφυπουργού Κοινωνικών Ασφαλίσεων Παναγιώτη Τσακλόγλου, η οποία καθόριζε τον τρόπο εφαρμογής της συγκεκριμένης διάταξης για τις συντάξεις χηρείας μετά την πρώτη τριετία.

Οι εκπρόσωποι των συνταξιούχων υποστήριξαν ότι η εφαρμογή του μέτρου οδηγεί σε σοβαρές οικονομικές απώλειες για μία ιδιαίτερα ευάλωτη κοινωνική ομάδα, ενώ προειδοποίησαν πως ενδέχεται να αναζητηθούν και αναδρομικά ποσά ως «αχρεωστήτως καταβληθέντα».

Σύμφωνα με εκτιμήσεις συνταξιουχικών φορέων, περισσότεροι από 200.000 συνταξιούχοι λόγω θανάτου ενδέχεται να επηρεαστούν από την εφαρμογή της απόφασης, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις τα ποσά που μπορεί να ζητηθούν προς επιστροφή φτάνουν ακόμη και τις 15.000 έως 30.000 ευρώ.

Η εξέλιξη προκαλεί ήδη έντονες αντιδράσεις, καθώς πολλοί συνταξιούχοι δηλώνουν αδυναμία να ανταποκριθούν σε πιθανές απαιτήσεις επιστροφών, ειδικά σε μια περίοδο έντονης ακρίβειας και αυξημένου κόστους διαβίωσης.

Νομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι το ΣτΕ έκρινε αποκλειστικά τη συνταγματικότητα της διάταξης και όχι τις κοινωνικές συνέπειες της εφαρμογής της, μεταφέροντας ουσιαστικά πλέον το βάρος των αποφάσεων στην κυβέρνηση και στο υπουργείο Εργασίας.

Συνταξιουχικές οργανώσεις ζητούν νομοθετική παρέμβαση ώστε να αποτραπεί η επιστροφή χρημάτων και να προστατευθούν οι χαμηλοσυνταξιούχοι χηρείας, υποστηρίζοντας ότι η εφαρμογή της συγκεκριμένης ρύθμισης κινδυνεύει να οδηγήσει χιλιάδες νοικοκυριά σε ακόμη μεγαλύτερη οικονομική ασφυξία.