Η αναφορά μόνο τυχαία δεν θεωρείται από διεθνείς αναλυτές. Πρόκειται για μια θεωρία που τα τελευταία χρόνια έχει μετατραπεί σε κεντρικό σημείο αναφοράς στη γεωπολιτική αντιπαράθεση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.

Η ιστορική ρίζα της θεωρίας

Η «παγίδα του Θουκυδίδη» προέρχεται από την ανάλυση του αρχαίου Έλληνα ιστορικού Θουκυδίδη για τα αίτια του Πελοποννησιακού Πολέμου.

Ο Θουκυδίδης υποστήριξε πως η συνεχής άνοδος της ισχύος της Αθήνας και ο φόβος που αυτή προκάλεσε στη Σπάρτη κατέστησαν τελικά τη σύγκρουση αναπόφευκτη.

Η Αθήνα εξελισσόταν σε οικονομική, ναυτική και πολιτική υπερδύναμη του αρχαίου ελληνικού κόσμου, γεγονός που προκάλεσε έντονη ανησυχία στη Σπάρτη, η οποία μέχρι τότε διατηρούσε την ηγεμονία. Ο φόβος απώλειας της ισορροπίας ισχύος οδήγησε τελικά σε έναν καταστροφικό πόλεμο που αποδυνάμωσε συνολικά τον ελληνικό κόσμο.

Η σύγχρονη εφαρμογή

Στη σύγχρονη πολιτική επιστήμη, ο όρος χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη σχέση ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Κίνα.

Πολλοί Αμερικανοί αναλυτές θεωρούν ότι η ραγδαία οικονομική, τεχνολογική και στρατιωτική άνοδος της Κίνας δημιουργεί στις Ηνωμένες Πολιτείες τον φόβο απώλειας της παγκόσμιας πρωτοκαθεδρίας.

Το Πεκίνο από την πλευρά του επιχειρεί να εμφανιστεί ως δύναμη που επιδιώκει πολυπολικό κόσμο και όχι ανοιχτή στρατιωτική σύγκρουση με την Ουάσιγκτον. Ωστόσο, η συνεχής όξυνση:

• των εμπορικών πολέμων,
• των τεχνολογικών περιορισμών,
• της αντιπαράθεσης για την Ταϊβάν,
• αλλά και της στρατιωτικής παρουσίας στον Ειρηνικό,

δημιουργεί ένα κλίμα βαθιάς καχυποψίας ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις.

Το μήνυμα του Σι

Με την αναφορά στην «παγίδα του Θουκυδίδη», ο Σι Τζινπίνγκ επιχείρησε ουσιαστικά να προειδοποιήσει ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι μόνο η άνοδος της Κίνας, αλλά ο τρόπος με τον οποίο οι ΗΠΑ αντιλαμβάνονται αυτή την άνοδο.

Σύμφωνα με διπλωματικούς αναλυτές, το μήνυμα του Κινέζου προέδρου προς τον Τραμπ ήταν σαφές:
αν η Ουάσιγκτον θεωρήσει αναπόφευκτη τη σύγκρουση με το Πεκίνο, τότε αυτή ακριβώς η λογική μπορεί να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.

Ένας κόσμος σε νέα φάση γεωπολιτικής έντασης

Η αναφορά του Σι έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο πλανήτης βρίσκεται αντιμέτωπος με πολλαπλές εστίες έντασης:

• τον πόλεμο στην Ουκρανία,
• τη διαρκή ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή,
• την αβεβαιότητα γύρω από την Ταϊβάν,
• αλλά και τη νέα μάχη για ενεργειακή, τεχνολογική και οικονομική κυριαρχία.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η «παγίδα του Θουκυδίδη» επανέρχεται στο επίκεντρο όχι ως ακαδημαϊκή θεωρία, αλλά ως πραγματικός φόβος για το μέλλον της διεθνούς σταθερότητας.

Η ιστορία άλλωστε έχει δείξει πως όταν οι μεγάλες δυνάμεις λειτουργούν με όρους φόβου, καχυποψίας και γεωπολιτικής ανασφάλειας, οι συνέπειες σπάνια περιορίζονται μόνο στις ίδιες.