Η 17η Αυγούστου 1944 έμεινε στην Ιστορία ως μία από τις πιο αιματοβαμμένες ημέρες της γερμανικής Κατοχής. Ήταν η ημέρα του Μπλόκου της Κοκκινιάς, όταν οι ναζιστικές δυνάμεις, μαζί με Έλληνες συνεργάτες τους, περικύκλωσαν την περιοχή, προχώρησαν σε μαζικές συλλήψεις και εκτελέσεις και παρέδωσαν δεκάδες σπίτια στις φλόγες.

Μέσα σε εκείνη την κόλαση γράφτηκε και η τελευταία σελίδα της ζωής της Διαμάντως Κουμπάκη, της μόλις 18 ετών αγωνίστριας της Αντίστασης.

Την ώρα των ομαδικών εκτελέσεων, μια ομάδα ανταρτών του εφεδρικού ΕΛΑΣ, με επικεφαλής τη Διαμάντω, κρυβόταν σε σπίτια συναγωνιστών στο βόρειο τμήμα της πόλης, στη συνοικία του 4ου Καραβά.

Τα γερμανικά καμιόνια περικύκλωσαν την περιοχή και οι κατακτητές άρχισαν να πυρπολούν τα σπίτια. Από τα 90 σπίτια της συνοικίας, τα 80 παραδόθηκαν στις φλόγες. Από τότε η περιοχή έμεινε γνωστή ως τα «Καμένα».

Περίπου στις 11 το πρωί, έπειτα από προδοσία, οι Γερμανοί εντόπισαν το κρησφύγετο της ομάδας. Οι σύντροφοί της εκτελέστηκαν επί τόπου, ενώ η Διαμάντω συνελήφθη και οδηγήθηκε, αιμόφυρτη από τα χτυπήματα, προς τη Μάντρα της Οσίας Ξένης.

Παρά τον άγριο ξυλοδαρμό με τους υποκόπανους των όπλων, δεν παρακάλεσε και δεν λύγισε. Αντίθετα, στράφηκε προς τους συνεργάτες των κατακτητών και τους φώναξε:

«Σαν κι εσάς, προδότες, εγώ έφαγα 65!»

Λίγο πριν σταθεί μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα, βρήκε το κουράγιο να αφήσει ως παρακαταθήκη τα τελευταία της λόγια:

«Μια ζωή τη χρωστάμε, ας μην την πάρουν οι προδότες. Υπάρχουν χιλιάδες λεβέντες. Θα τους εκδικηθούν».

Την ίδια τραγική κατάληξη είχε και η αγωνίστρια Αθηνά Μαύρου. Καθώς την έσερναν βίαια στην Οσία Ξένη, απαιτώντας να προδώσει όσους γνώριζε, εκείνη φώναξε:

«Αδέλφια, το κεφάλι ψηλά. Δεν γνωρίζω κανέναν, κι ας με φάει το βόλι του Γερμανού».

Η Διαμάντω Κουμπάκη πέρασε στην Ιστορία ως σύμβολο θάρρους, ανυποχώρητης αντίστασης και αξιοπρέπειας απέναντι στον φασισμό. Δεν πρόλαβε να ζήσει την απελευθέρωση. Πρόλαβε, όμως, να αφήσει ένα παράδειγμα που παραμένει ζωντανό μέχρι σήμερα.

Γιατί η μνήμη δεν αποτελεί απλώς αναφορά στο παρελθόν. Είναι χρέος απέναντι σε όσους στάθηκαν όρθιοι, όταν όλα γύρω τους απαιτούσαν να γονατίσουν.