Ένα ιδιαίτερα σοβαρό ζήτημα που αγγίζει τον πυρήνα της δημοσιογραφικής ανεξαρτησίας και της ελευθερίας του Τύπου έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στον δημοσιογραφικό κόσμο, μετά τη δημόσια καταγγελία της δημοσιογράφου της ΕΡΤ Βόλου, Φρόσως Παύλου, σύμφωνα με την οποία της ζητήθηκε να αποστείλει το τηλεοπτικό της ρεπορτάζ για προηγούμενη έγκριση πριν από τη μετάδοσή του.

Η υπόθεση αφορά την κάλυψη των εγκαινίων της νέας μονάδας αμυντικής βιομηχανίας της METLEN στον Βόλο, εκδήλωση στην οποία παρέστη και η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας.

Η καταγγελία

Σύμφωνα με όσα έκανε γνωστά η ίδια η δημοσιογράφος, κατά τη διάρκεια της εργασίας της δέχθηκε τηλεφώνημα από συνεργάτιδα του Γραφείου Ενημέρωσης του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, η οποία –όπως καταγγέλλεται– της γνωστοποίησε ότι δεν θα μπορούσε να δημοσιοποιήσει ή να μεταδώσει το ρεπορτάζ και τα τηλεοπτικά πλάνα εάν προηγουμένως δεν είχαν εγκριθεί από την εταιρεία που διοργάνωνε την εκδήλωση.

Η δημοσιογράφος φέρεται να αντέδρασε άμεσα, θέτοντας το ερώτημα εάν συνομιλεί με εκπρόσωπο του Υπουργείου ή με εκπρόσωπο ιδιωτικής επιχείρησης, επισημαίνοντας ότι οι δημοσιογράφοι της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης λογοδοτούν αποκλειστικά στους πολίτες και όχι σε επιχειρηματικά συμφέροντα.

Παρέμβαση της Ένωσης Συντακτών

Το περιστατικό προκάλεσε την άμεση αντίδραση της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Θεσσαλίας, Στερεάς Ελλάδας και Εύβοιας (ΕΣΗΕΘΣτΕ-Ε), η οποία εξέδωσε ανακοίνωση εκφράζοντας την πλήρη στήριξή της προς τη δημοσιογράφο.

Η Ένωση χαρακτηρίζει το περιστατικό πρωτοφανές και τονίζει ότι είναι αδιανόητο να ζητείται από δημοσιογράφο της δημόσιας τηλεόρασης να θέτει το δημοσιογραφικό της έργο υπό τον έλεγχο ιδιωτικής εταιρείας, πολλώ δε μάλλον μέσω κρατικού φορέα. Παράλληλα, ζητά επίσημες εξηγήσεις από το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας για το εάν υπήρξε σχετική υπηρεσιακή οδηγία ή αν πρόκειται για μεμονωμένη ενέργεια.

Τα κρίσιμα θεσμικά ερωτήματα

Η υπόθεση, ανεξάρτητα από τις διευκρινίσεις που ενδεχομένως δοθούν στη συνέχεια, αναδεικνύει μια σειρά από κρίσιμα θεσμικά ζητήματα.

Πρώτον, μπορεί ένας κρατικός μηχανισμός να λειτουργεί ως διαμεσολαβητής μεταξύ ιδιωτικής εταιρείας και δημοσιογράφου ζητώντας προέγκριση δημοσιογραφικού υλικού;

Δεύτερον, ποια είναι τα όρια μεταξύ της διαχείρισης επικοινωνίας μιας δημόσιας εκδήλωσης και της παρέμβασης στο δημοσιογραφικό έργο;

Τρίτον, εάν πράγματι διατυπώθηκε τέτοιο αίτημα, ποιος το έδωσε, με ποια αρμοδιότητα και βάσει ποιας διαδικασίας;

Πρόκειται για ερωτήματα που δεν αφορούν μόνο μία δημοσιογράφο ή ένα συγκεκριμένο μέσο ενημέρωσης, αλλά συνολικά τη λειτουργία της δημοκρατίας και τις εγγυήσεις ανεξάρτητης ενημέρωσης.

Η ελευθερία του Τύπου δεν προϋποθέτει άδεια

Στη σύγχρονη δημοκρατική λειτουργία, η ενημέρωση δεν υπόκειται σε προληπτική έγκριση ούτε από κυβερνητικούς μηχανισμούς ούτε από ιδιωτικούς φορείς.

Η δημοσιογραφική δεοντολογία προβλέπει ασφαλώς την τήρηση κανόνων για ζητήματα εθνικής ασφάλειας ή διαβαθμισμένων πληροφοριών, όταν αυτά τίθενται νόμιμα και εκ των προτέρων στους διαπιστευμένους δημοσιογράφους. Διαφορετικό όμως είναι ένα προκαθορισμένο πρωτόκολλο ασφαλείας και διαφορετικό η απαίτηση προληπτικού ελέγχου του περιεχομένου ενός ολοκληρωμένου δημοσιογραφικού ρεπορτάζ πριν από τη δημοσίευσή του.

Ακριβώς γι' αυτό και η συγκεκριμένη καταγγελία αποκτά ιδιαίτερη θεσμική βαρύτητα.

Αναμένονται επίσημες απαντήσεις

Μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει δημόσια επίσημη τοποθέτηση από το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας που να επιβεβαιώνει ή να διαψεύδει τα καταγγελλόμενα, ενώ ούτε η διοίκηση της ΕΡΤ είχε εκδώσει ανακοίνωση κατά τον χρόνο δημοσίευσης των σχετικών πληροφοριών.

Η συνέχεια της υπόθεσης αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς οι απαντήσεις που θα δοθούν δεν αφορούν μόνο το συγκεκριμένο περιστατικό, αλλά συνολικά τα όρια των σχέσεων μεταξύ κρατικής εξουσίας, επιχειρηματικών φορέων και δημοσιογραφικής ανεξαρτησίας.