Η πρώτη μεγάλη πανευρωπαϊκή έρευνα του CEDEFOP – του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης , αποτυπώνει μια εικόνα έντονης επαγγελματικής πίεσης, χαμηλής κοινωνικής αναγνώρισης και αυξανόμενης εξουθένωσης των εκπαιδευτικών της επαγγελματικής εκπαίδευσης σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Τα πρώτα πιλοτικά ευρήματα της έρευνας EVTS (European Vocational Teacher Survey), στην οποία συμμετείχαν 735 καθηγητές από τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ, προκαλούν έντονο προβληματισμό.

Μόλις το 9% των εκπαιδευτικών θεωρεί ότι η κοινωνία αναγνωρίζει ουσιαστικά το έργο του, ενώ μόνο το 13% δηλώνει πως οι αποδοχές του επαρκούν για τις ανάγκες διαβίωσης. Παράλληλα, σχεδόν οι μισοί εκπαιδευτικοί αναφέρουν ότι έχουν αναλάβει επιπλέον καθήκοντα λόγω ελλείψεων προσωπικού, ενώ περισσότεροι από ένας στους τρεις δηλώνουν ότι ο διοικητικός φόρτος εργασίας έχει γίνει πλέον δυσβάσταχτος.

Η έρευνα καταγράφει επίσης έντονα σημάδια επαγγελματικής και ψυχολογικής κόπωσης. Το 60% δηλώνει ότι αντιμετωπίζει σωματική εξάντληση και προβλήματα ύπνου, ενώ το 42% βιώνει συχνά συναισθηματική εξουθένωση. Παράλληλα, καταγράφονται αυξημένα περιστατικά άγχους, πίεσης και προβλημάτων υγείας που συνδέονται με τις συνθήκες εργασίας.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η διαπίστωση ότι πολλοί εκπαιδευτικοί αισθάνονται απροετοίμαστοι να ανταποκριθούν στις ολοένα αυξανόμενες απαιτήσεις της σύγχρονης κατάρτισης. Ένας στους πέντε δηλώνει ότι δυσκολεύεται να διαχειριστεί πολυπολιτισμικές και σύνθετες μαθησιακές ομάδες, ενώ σημαντικό ποσοστό αναφέρει ότι χρειάζεται επιπλέον επιμόρφωση τόσο στις ψηφιακές δεξιότητες όσο και στη χρήση εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.

Στην Ελλάδα, η εικόνα εμφανίζεται ακόμη πιο πιεστική, ιδιαίτερα για τους εκπαιδευτικούς των δημόσιων και ιδιωτικών ΣΑΕΚ. Οι ωρομίσθιες αμοιβές παραμένουν ουσιαστικά αμετάβλητες εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία, ενώ οι καθυστερήσεις στις πληρωμές αποτελούν πλέον μόνιμο φαινόμενο.

Στις ιδιωτικές δομές κατάρτισης, σύμφωνα με καταγγελίες της ΟΙΕΛΕ, αρκετοί εκπαιδευτικοί αμείβονται με καθαρό ωρομίσθιο που φτάνει μόλις τα 5 ευρώ ανά ώρα διδασκαλίας, παρά το υψηλό επιστημονικό επίπεδο και την επαγγελματική εμπειρία που απαιτείται.

Την ίδια στιγμή, ο τομέας της ιδιωτικής κατάρτισης παρουσιάζει σημαντική οικονομική ανάπτυξη, ιδιαίτερα μετά την εφαρμογή της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής στα πανεπιστήμια, η οποία οδήγησε χιλιάδες νέους προς τις ιδιωτικές σχολές επαγγελματικής εκπαίδευσης.

Η αντίθεση ανάμεσα στην αυξανόμενη οικονομική δραστηριότητα του χώρου και στις συνθήκες εργασίας των ίδιων των εκπαιδευτικών δημιουργεί έντονα ερωτήματα για το μέλλον της επαγγελματικής εκπαίδευσης και τη βιωσιμότητα του ίδιου του συστήματος.

Παρά τις δυσκολίες, πάντως, η έρευνα καταγράφει ότι σημαντικό ποσοστό εκπαιδευτικών εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τη διδασκαλία με αίσθημα ευθύνης και επαγγελματικής αφοσίωσης. Πολλοί δηλώνουν ότι συνεχίζουν να θεωρούν το έργο τους δημιουργικό και ουσιαστικό, ζητώντας όμως μεγαλύτερη θεσμική στήριξη, αξιοπρεπείς αμοιβές και ουσιαστική αναγνώριση του ρόλου τους.