Οι εικόνες που άφησε πίσω της η χθεσινή έντονη βροχόπτωση στη Νιγρίτα, το Γεφυρούδι και σε πολλές ακόμη περιοχές του Νομού Σερρών δεν αποτελούν απλώς ένα στιγμιότυπο κακοκαιρίας. Αποτελούν μια σκληρή υπενθύμιση ότι πίσω από τις βαρύγδουπες δηλώσεις, τις πανηγυρικές ανακοινώσεις, τις αλλεπάλληλες συσκέψεις πολιτικής προστασίας και τα εκατομμύρια ευρώ που εισρέουν στα ταμεία των δήμων, κρύβεται μια πραγματικότητα πολύ λιγότερο εντυπωσιακή και πολύ πιο επικίνδυνη: οι τοπικές κοινωνίες παραμένουν ανοχύρωτες.

Και το πιο ανησυχητικό είναι ότι κανείς πλέον δεν μπορεί να επικαλεστεί τον αιφνιδιασμό.

Η κλιματική κρίση δεν εμφανίστηκε ξαφνικά. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα αποτελούν εδώ και χρόνια μια νέα πραγματικότητα. Οι δήμαρχοι, οι αντιδήμαρχοι, οι αιρετοί όλων των βαθμίδων γνωρίζουν πολύ καλά ότι η εποχή των «σπάνιων φαινομένων» έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Γνωρίζουν ότι η πρόληψη, η συντήρηση των υποδομών, ο καθαρισμός των δικτύων ομβρίων και ο αντιπλημμυρικός σχεδιασμός δεν αποτελούν πολυτέλεια, αλλά στοιχειώδη υποχρέωση.

Κι όμως, κάθε φορά που ο ουρανός σκοτεινιάζει, αποδεικνύεται πως η περίφημη «ετοιμότητα» εξαντλείται σε φωτογραφίες γύρω από ένα τραπέζι και σε δελτία Τύπου γεμάτα αυτοθαυμασμό.

Οι δρόμοι μετατρέπονται σε ποτάμια, οι περιουσίες των πολιτών απειλούνται, οι κάτοικοι αισθάνονται εγκαταλελειμμένοι και οι ίδιες δικαιολογίες επαναλαμβάνονται με σχεδόν τελετουργική συνέπεια. Φταίει η ένταση της βροχής. Φταίει η κλιματική αλλαγή. Φταίει το ανάγλυφο της περιοχής. Ποτέ, όμως, δεν φταίει η απουσία σχεδιασμού. Ποτέ δεν φταίει η αδυναμία των δημοτικών αρχών να προετοιμαστούν για αυτό που όλοι γνωρίζουν ότι θα συμβεί.

Είναι, όμως, αμείλικτα τα ερωτήματα που γεννώνται.

Πού κατέληξαν οι χρηματοδοτήσεις;

Πόσα χρήματα δαπανήθηκαν για την πρόληψη και πόσα για την επικοινωνία;

Πότε έγινε η τελευταία ουσιαστική παρέμβαση στα δίκτυα απορροής;

Πόσα από τα μεγάλα λόγια μετατράπηκαν σε έργα και πόσα παρέμειναν αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης;

Δυστυχώς, τα τελευταία χρόνια η αυτοδιοίκηση δείχνει να επενδύει περισσότερο στη δημιουργία μιας εικόνας αποτελεσματικότητας παρά στην ίδια την αποτελεσματικότητα. Οι δημόσιες σχέσεις έγιναν σημαντικότερες από την ουσία. Οι κάμερες απέκτησαν μεγαλύτερη αξία από τις υποδομές. Και οι πολίτες καλούνται κάθε φορά να πληρώνουν το τίμημα αυτής της στρεβλής ιεράρχησης.

Οι δήμαρχοι και οι αιρετοί αγαπούν να φωτογραφίζονται στα εγκαίνια, να μιλούν για μεγάλα σχέδια και να παρουσιάζουν κάθε χρηματοδότηση ως προσωπικό τους επίτευγμα. Όμως η πραγματική αξιολόγηση δεν γίνεται στις κορδέλες, ούτε στις πανηγυρικές ανακοινώσεις.

Γίνεται όταν βρέχει.

Γίνεται όταν ξεσπά μια πυρκαγιά.

Γίνεται όταν χιονίζει.

Γίνεται στις στιγμές που δοκιμάζονται οι υποδομές και οι αντοχές μιας κοινωνίας.

Και οι χθεσινές εικόνες απέδειξαν ότι, πίσω από την επικοινωνιακή βιτρίνα, υπάρχουν ακόμη περιοχές που παραμένουν εκτεθειμένες απέναντι σε φαινόμενα τα οποία δεν μπορούν πλέον να χαρακτηρίζονται έκτακτα.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι έβρεξε.

Το πρόβλημα είναι ότι οι πολίτες εξακολουθούν να φοβούνται κάθε φορά που μαυρίζει ο ουρανός.

Και αυτό συνιστά πολιτική αποτυχία.

Γιατί η πολιτική προστασία δεν είναι οι συσκέψεις, ούτε οι ανακοινώσεις, ούτε οι φωτογραφίες με φόντο χάρτες και υπηρεσιακούς παράγοντες.

Πολιτική προστασία είναι τα έργα που έγιναν πριν από την καταστροφή.

Είναι τα φρεάτια που καθαρίστηκαν πριν πλημμυρίσουν οι δρόμοι.

Είναι οι υποδομές που άντεξαν όταν ήρθε η δοκιμασία.

Και δυστυχώς, οι εικόνες από τη Νιγρίτα, το Γεφυρούδι και άλλες περιοχές του νομού μαρτυρούν ότι, παρά τα μεγάλα λόγια και τις φανφάρες, πολλά παραμένουν στα χαρτιά.

Και όταν μια ισχυρή βροχόπτωση αρκεί για να παραλύσει ολόκληρες πόλεις και χωριά, τότε το πρόβλημα δεν βρίσκεται μόνο στον ουρανό.

Βρίσκεται και στη γη.

Στα έργα που δεν έγιναν.

Στην πρόληψη που θυσιάστηκε στον βωμό της επικοινωνίας.

Και στις ευθύνες που, όσο κι αν επιχειρείται να συμβεί, δεν παρασύρονται από τα νερά.

Γράφει ο Πασχάλης Θ. Τόσιος
Καθημερινός Παρατηρητής