Υπάρχουν στιγμές στην πολιτική που ένας αρχηγός καλείται να αποφασίσει αν θα δώσει τη μάχη για να μεγαλώσει το κόμμα του ή αν θα φροντίσει πρώτα να διασφαλίσει τη δική του πολιτική επιβίωση.

Όλα δείχνουν πως ο Νίκος Ανδρουλάκης έχει ήδη κάνει την επιλογή του.

Την ώρα που το ΠΑΣΟΚ δίνει ίσως τη δυσκολότερη μάχη της σύγχρονης ιστορίας του, με τις δημοσκοπήσεις να το κρατούν καθηλωμένο μακριά από τον στόχο της πολιτικής κυριαρχίας στον χώρο της Κεντροαριστεράς, στη Χαριλάου Τρικούπη φαίνεται πως η μεγαλύτερη αγωνία δεν είναι τόσο η κάλπη, όσο... η επόμενη ημέρα της κάλπης.

Οι πληροφορίες που διακινούνται στους κομματικούς διαδρόμους συγκλίνουν σε μια κοινή εκτίμηση. Το μεγάλο στοίχημα για την ηγεσία δεν είναι μόνο το εκλογικό ποσοστό, αλλά κυρίως η σύνθεση της επόμενης Κοινοβουλευτικής Ομάδας.

Γιατί, αν αυτή δεν είναι πολιτικά ελεγχόμενη, τότε το βράδυ των εκλογών μπορεί να ανοίξει ένας νέος κύκλος εσωκομματικής αμφισβήτησης.

Και κάπως έτσι αρχίζουν να εξηγούνται σχεδόν όλες οι επιλογές των τελευταίων μηνών.

Ψηφοδέλτια κομμένα και ραμμένα

Σε μια περίοδο που το ΠΑΣΟΚ θα έπρεπε να αναζητά πρόσωπα με κοινωνική επιρροή, επαγγελματική καταξίωση, πολιτικό εκτόπισμα και δυνατότητα διεύρυνσης, τα ψηφοδέλτια δείχνουν να κατασκευάζονται με διαφορετικές προτεραιότητες.

Όχι ποιος μπορεί να κερδίσει την κοινωνία.Αλλά ποιος δεν θα δημιουργήσει πρόβλημα στην ηγεσία.

Το αποτέλεσμα θυμίζει περισσότερο κομματικό πατρόν, ραμμένο και κομμένο στα μέτρα ενός αρχηγικού μηχανισμού, παρά σχέδιο πολιτικής αναγέννησης ενός κόμματος που αγωνίζεται να ξαναβρεί τον ιστορικό του ρόλο.

Η πολιτική όμως δεν συγχωρεί την ανασφάλεια.

Και όταν ο αρχηγός αρχίζει να φοβάται περισσότερο τα ισχυρά στελέχη του δικού του κόμματος παρά τους πολιτικούς του αντιπάλους, τότε κάτι βαθύτερο δεν λειτουργεί.

Το πραγματικό ανάχωμα δεν είναι ο Τσίπρας

Το παράδοξο είναι ότι ο μεγαλύτερος αντίπαλος του ΠΑΣΟΚ δεν βρίσκεται μόνο  στις όποιες πρωτοβουλίες του Αλέξη Τσίπρα.

Το πραγματικό του πρόβλημα βρίσκεται και  μέσα στην ίδια την κυβέρνηση.

Οι πρώην υπουργοί και κορυφαίοι παράγοντες του ΠΑΣΟΚ που σήμερα κατέχουν κυβερνητικές θέσεις στη Νέα Δημοκρατία δεν μετέφεραν μόνο τους εαυτούς τους.Μετέφεραν ολόκληρους μηχανισμούς.Δίκτυα επιρροής.Προσωπικές σχέσεις.Πελατειακές εξαρτήσεις.Τοπικά ακροατήρια.

Ένα μεγάλο κομμάτι των παραδοσιακών ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ εξακολουθεί να κινείται γύρω από αυτούς τους μηχανισμούς, όχι απαραίτητα από ιδεολογική ταύτιση, αλλά επειδή οι προσωπικές εξυπηρετήσεις λειτουργούν πολλές φορές ισχυρότερα από τις πολιτικές διαφωνίες.

Αυτό είναι ένα ακόμα  «ανάχωμα» που συναντά σήμερα η Χαριλάου Τρικούπη.

Και απέναντι σε αυτό θα περίμενε κανείς μια στρατηγική υψηλής πολιτικής.

Αντί γι' αυτό...

Η διεύρυνση των... πολιτικά απολεσθέντων

Η περίφημη «διεύρυνση» του Νίκου Ανδρουλάκη θυμίζει περισσότερο πολιτικό γραφείο ανεύρεσης δεύτερης ευκαιρίας.

Αντί να αναζητήσει νέα στελέχη με κοινωνικό αποτύπωμα, επαγγελματική διαδρομή και πολιτική φρεσκάδα, η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ δείχνει να επενδύει σε μια συλλογή πολιτικών απολεσθέντων.

Πρόσωπα που εγκατέλειψαν το ΠΑΣΟΚ όταν πίστεψαν ότι το μέλλον της Κεντροαριστεράς βρισκόταν στον ΣΥΡΙΖΑ.

Πρόσωπα που δοκιμάστηκαν εκεί.Δεν κατάφεραν να αποκτήσουν ουσιαστικό πολιτικό εκτόπισμα.Δεν διαμόρφωσαν κοινωνικό ρεύμα.

Δεν άφησαν πολιτικό αποτύπωμα.

Και τώρα επιστρέφουν όχι ως φορείς μιας νέας πολιτικής πρότασης, αλλά ως ανακυκλωμένες επιλογές μιας παλιάς συνταγής.

Η Χαριλάου Τρικούπη τους παρουσιάζει ως «μεταγραφές».

Για ένα μεγάλο μέρος όμως της παραδοσιακής βάσης του ΠΑΣΟΚ πρόκειται απλώς για πολιτική ανακύκλωση στελεχών που αναζητούν νέα κομματική στέγη.

Άλλωστε, όταν εγκατέλειπαν το ΠΑΣΟΚ για να στοιχηθούν πίσω από τον ΣΥΡΙΖΑ, δεν επικαλούνταν συγκυρίες.

Διακήρυσσαν ότι εκεί βρισκόταν το νέο πολιτικό μέλλον.

Σήμερα, με τον ίδιο πολιτικό εξοπλισμό αλλά διαφορετική κομματική σημαία, επιχειρούν να παρουσιαστούν ως... ανανεωτική δύναμη.

Μόνο που οι πολίτες δύσκολα πείθονται ότι ένα προϊόν γίνεται καινούργιο επειδή αλλάζει συσκευασία.

Και ακόμη δυσκολότερα πιστεύουν ότι όσοι απέτυχαν να πείσουν στον προηγούμενο πολιτικό τους σταθμό θα αποτελέσουν την ατμομηχανή της αναγέννησης του ΠΑΣΟΚ.

Και σαν να μην έφτανε αυτό, δίπλα στους πολιτικούς νομάδες εμφανίζονται και λήγοντα πολιτικά προϊόντα του ίδιου του ΠΑΣΟΚ. Πρόσωπα που δοκιμάστηκαν επί χρόνια, δεν κατάφεραν ποτέ να αποκτήσουν ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα ή κοινωνική αναγνώριση και σήμερα επανέρχονται ως... επιλογές ανανέωσης.

Η ανακύκλωση είναι πολύτιμη για το περιβάλλον.

Στην πολιτική όμως, η ανακύκλωση φθαρμένων υλικών παράγει συνήθως ακόμη μεγαλύτερη φθορά.

Οι Σέρρες ως πολιτική μικρογραφία

Το παράδειγμα των Σερρών είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό.

Ένας νομός όπου το ΠΑΣΟΚ θα όφειλε να επιχειρήσει μια πραγματική επανεκκίνηση, με πρόσωπα που διαθέτουν κοινωνική απήχηση, αυτοδιοικητική διαδρομή, επαγγελματικό κύρος και δυνατότητα διεύρυνσης.

Αντί γι' αυτό, η εικόνα που διαμορφώνεται παραπέμπει σε ψηφοδέλτιο εσωκομματικών ισορροπιών.

Επιλογές που μοιάζουν περισσότερο να εξυπηρετούν τον εσωτερικό έλεγχο της παράταξης παρά την εκλογική της ανάκαμψη.

Όχι ψηφοδέλτιο νίκης.Ψηφοδέλτιο... διαχείρισης.

Η μεγάλη ειρωνεία

Το πιο ειρωνικό, όμως, είναι άλλο.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης δείχνει να φοβάται περισσότερο έναν ανεξάρτητο βουλευτή του ΠΑΣΟΚ από έναν υπουργό της Νέας Δημοκρατίας.

Σαν να θεωρεί ότι ο πραγματικός αντίπαλος βρίσκεται μέσα στο κόμμα και όχι απέναντι.

Μόνο που η ιστορία του ΠΑΣΟΚ γράφτηκε ακριβώς αντίθετα.

Με προσωπικότητες.

Με κοινωνικές συμμαχίες.

Με πολιτικές υπερβάσεις.

Όχι με κομματικά φίλτρα, μηχανισμούς ελέγχου και ψηφοδέλτια κομμένα στα μέτρα της ηγεσίας.

Γιατί τα μεγάλα κόμματα δεν μεγαλώνουν όταν επιλέγουν τους πιο πειθαρχημένους.

Μεγαλώνουν όταν τολμούν να επιλέξουν τους καλύτερους.

Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο πολιτικό πρόβλημα της σημερινής ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ.

Δείχνει να προετοιμάζεται περισσότερο για τη διαχείριση της επόμενης ημέρας, παρά για τη μάχη που προηγείται.

Και όταν ένας αρχηγός οργανώνει πρώτα την άμυνα απέναντι στους δικούς του, συνήθως έχει ήδη αποδεχθεί ότι δυσκολεύεται να κερδίσει την επίθεση απέναντι στους αντιπάλους του.

Γράφει ο Παρατηρητικός