Υπάρχουν επέτειοι που μας συγκινούν. Και υπάρχουν επέτειοι που, πέρα από τη συγκίνηση, μας υποχρεώνουν να αναμετρηθούμε με το παρόν και το μέλλον.Αποτίουμε φόρο τιμής στους ανθρώπους που αγωνίστηκαν για την ελευθερία αυτού του τόπου. Θυμόμαστε τη θυσία τους, αναγνωρίζουμε το χρέος μας απέναντι στην ιστορία και αισθανόμαστε περήφανοι για την πόλη μας. Όμως η ιστορία δεν ζητά μόνο να τη θυμόμαστε. Ζητά να στεκόμαστε αντάξιοί της.

Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο ερώτημα που τίθεται σήμερα.

Είναι οι Σέρρες η πόλη που ονειρεύτηκαν όσοι τις απελευθέρωσαν; Είναι η πόλη που αξίζουν οι άνθρωποι που ζουν σήμερα σε αυτήν και, κυρίως, τα παιδιά που θα την κληρονομήσουν αύριο;

Η απάντηση δεν μπορεί να είναι ούτε εύκολη ούτε βολική.

Γιατί οι Σέρρες διαθέτουν όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που θα μπορούσαν να τις καταστήσουν πρότυπο περιφερειακής ανάπτυξης. Διαθέτουν ιστορία, πολιτισμό, παραγωγική γη, ισχυρό πρωτογενή τομέα, πανεπιστημιακή παρουσία, στρατηγική γεωγραφική θέση και ανθρώπους δημιουργικούς, εργατικούς και εξωστρεφείς. Διαθέτουν, με άλλα λόγια, όλα τα συγκριτικά πλεονεκτήματα που θα περίμενε κανείς από μια σύγχρονη ευρωπαϊκή πόλη.

Κι όμως, για δεκαετίες, η πόλη μοιάζει να κινείται κάτω από τις πραγματικές της δυνατότητες. Σαν να συμβιβάστηκε με τη λογική της διαχείρισης αντί της δημιουργίας. Σαν να εγκλωβίστηκε σε έναν φαύλο κύκλο μικρών φιλοδοξιών, αποσπασματικών παρεμβάσεων και πολιτικών που εξαντλούνται στον χρονικό ορίζοντα της επόμενης εκλογικής αναμέτρησης.

Οι Σέρρες, όμως, δεν έχουν ανάγκη από ακόμη μία δημοτική θητεία. Έχουν ανάγκη από ένα σχέδιο για τις επόμενες δεκαετίες.

Ένα σχέδιο που θα υπερβαίνει πρόσωπα, παρατάξεις και κομματικές σκοπιμότητες. Ένα σχέδιο που θα αποτελεί κοινωνικό συμβόλαιο όλων των δημιουργικών δυνάμεων του τόπου.

Γιατί η ανάπτυξη μιας πόλης δεν οικοδομείται με αποσπασματικές αποφάσεις. Οικοδομείται πάνω σε στρατηγική, συνέχεια και θεσμική συνέπεια.

Στην καρδιά αυτού του σχεδίου οφείλει να βρίσκεται η ποιότητα ζωής του Σερραίου πολίτη.

Από τη σχολική στέγη μέχρι τις αθλητικές εγκαταστάσεις. Από τους δημόσιους χώρους μέχρι την καθημερινή λειτουργία της πόλης. Από την προσβασιμότητα μέχρι το πράσινο και τις σύγχρονες υποδομές.

Οι Σέρρες χρειάζονται ασφαλή, λειτουργικά και σύγχρονα σχολεία. Όχι μόνο γιατί το επιβάλλουν οι τεχνικές ανάγκες των κτιρίων, αλλά γιατί η εκπαίδευση αποτελεί την πιο ουσιαστική επένδυση για το μέλλον μιας κοινωνίας. Τα παιδιά μας δικαιούνται σχολικές μονάδες που θα εμπνέουν δημιουργία, ασφάλεια και αισιοδοξία.

Το ίδιο ισχύει και για τον αθλητισμό. Μια πόλη που ανέδειξε σπουδαίους αθλητές και διαθέτει εκατοντάδες παιδιά που γεμίζουν καθημερινά τα γήπεδα δεν μπορεί να συνεχίσει να αντιμετωπίζει τις αθλητικές υποδομές ως μια δευτερεύουσα προτεραιότητα. Το νέο κολυμβητήριο, ένα σύγχρονο αθλητικό πάρκο, νέοι χώροι άθλησης και αναψυχής δεν αποτελούν πολυτέλεια. Αποτελούν επένδυση στην υγεία, στη νέα γενιά και στην κοινωνική συνοχή.

Το ίδιο ισχύει και για τον πολιτισμό. Οι Σέρρες διαθέτουν μια μοναδική ιστορική και πολιτιστική ταυτότητα. Διαθέτουν ανθρώπους που δημιουργούν, συλλόγους που κρατούν ζωντανή την παράδοση, καλλιτέχνες που διακρίνονται. Εκείνο που λείπει είναι ένας ολοκληρωμένος σχεδιασμός που θα μετατρέπει τον πολιτισμό σε μοχλό εξωστρέφειας, τουριστικής ανάπτυξης και οικονομικής προόδου.

Παράλληλα, η αξιοποίηση των πρώην στρατοπέδων παραμένει ίσως η μεγαλύτερη αναπτυξιακή πρόκληση των επόμενων ετών. Οι χώροι αυτοί μπορούν να μεταμορφώσουν τον αστικό ιστό των Σερρών, να φιλοξενήσουν χώρους πρασίνου, αθλητισμού, πολιτισμού, καινοτομίας και εκπαίδευσης, δημιουργώντας μια νέα σχέση της πόλης με τους δημόσιους χώρους της. Αυτές οι ευκαιρίες δεν επιτρέπεται να χαθούν μέσα σε γραφειοκρατικές καθυστερήσεις ή πολιτικές αντιπαραθέσεις.

Ωστόσο, μια σύγχρονη πόλη δεν κρίνεται μόνο από τις υποδομές της. Κρίνεται και από τη δύναμη των θεσμών της.

Οι Σέρρες χρειάζονται μια νέα κοινωνική συμφωνία, στην οποία η Τοπική Αυτοδιοίκηση, η εκπαιδευτική κοινότητα, οι κοινωνικές υπηρεσίες, η Ελληνική Αστυνομία , οι επιστημονικοί φορείς, οι σύλλογοι γονέων, τα αθλητικά σωματεία και οι πολιτιστικοί σύλλογοι θα λειτουργούν συντονισμένα, όχι αποσπασματικά.

Η κοινωνία μας δεν μπορεί να συμβιβαστεί με την ιδέα ότι η χρήση ναρκωτικών από ανηλίκους, η νεανική παραβατικότητα, η σχολική βία, η ενδοοικογενειακή βία ή η βία κατά των γυναικών αποτελούν αναπόφευκτα κοινωνικά φαινόμενα. Δεν είναι. Είναι προβλήματα που απαιτούν πρόληψη, διαρκή παρουσία των θεσμών, ενημέρωση, εκπαίδευση και ουσιαστική στήριξη των οικογενειών.

Η επιτυχία μιας πόλης δεν μετριέται μόνο από το ύψος των επενδύσεων που προσελκύει. Μετριέται και από το πόσο ασφαλής αισθάνεται μια μητέρα όταν το παιδί της πηγαίνει στο σχολείο, από το αν ένας νέος βρίσκει δημιουργικές διεξόδους, από το αν μια γυναίκα γνωρίζει ότι οι θεσμοί θα σταθούν δίπλα της όταν τους χρειαστεί.

Το ίδιο καθοριστικός είναι και ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την ανάπτυξη.

Οι Σέρρες έχουν ανάγκη από επενδύσεις. Έχουν ανάγκη από νέες επιχειρήσεις, νέες θέσεις εργασίας και μια ισχυρή παραγωγική οικονομία. Όμως η ανάπτυξη δεν μπορεί να είναι ανεξέλεγκτη ούτε να λειτουργεί σε βάρος του κοινωνικού συνόλου.

Κανένα επιχειρηματικό συμφέρον, όσο σημαντικό κι αν είναι για την τοπική οικονομία, δεν μπορεί να βρίσκεται πάνω από την ποιότητα ζωής των πολιτών, την προστασία του περιβάλλοντος και τη δημόσια υγεία.

Η προστασία του αέρα που αναπνέουμε, του νερού που πίνουμε και του φυσικού πλούτου που θα παραδώσουμε στα παιδιά μας δεν αποτελεί εμπόδιο στην ανάπτυξη. Αποτελεί προϋπόθεσή της.

Οι θεσμοί οφείλουν να λειτουργούν με ανεξαρτησία, διαφάνεια και αποφασιστικότητα. Να εφαρμόζουν τον νόμο χωρίς εκπτώσεις, χωρίς εξαιρέσεις και χωρίς φόβο απέναντι σε οικονομικά ή άλλα κέντρα ισχύος. Η επιχειρηματικότητα είναι ευλογία για έναν τόπο όταν συμπορεύεται με την κοινωνία. Όταν όμως αδιαφορεί για το περιβάλλον και τις επιπτώσεις των δραστηριοτήτων της στη δημόσια υγεία, τότε το κόστος το πληρώνει ολόκληρη η κοινωνία.

Γι' αυτό και οι Σέρρες χρειάζονται ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης. Ένα μοντέλο που θα συνδυάζει την οικονομική πρόοδο με την περιβαλλοντική προστασία, την κοινωνική δικαιοσύνη και τη θεσμική λογοδοσία.

Αυτός ο νέος δρόμος, όμως, απαιτεί και μια βαθύτερη αλλαγή νοοτροπίας.

Η πόλη χρειάζεται να απελευθερωθεί από τη μοιρολατρία, από τη λογική του «τίποτα δεν αλλάζει», από τις προσωπικές στρατηγικές που συχνά υπερισχύουν του συλλογικού συμφέροντος. Χρειάζεται ένα πολιτικό προσωπικό που θα τολμά να σχεδιάζει για το 2040 και το 2050, όχι για την επόμενη προεκλογική περίοδο. Χρειάζεται ανθρώπους που θα κρίνονται από τα έργα που παραδίδουν και όχι από τις εξαγγελίες που ανακοινώνουν.

Οι Σερραίοι δεν έχουν ανάγκη από ακόμη περισσότερες μακέτες. Δεν έχουν ανάγκη από έργα που εξαντλούνται σε εντυπωσιακές παρουσιάσεις και δελτία Τύπου. Έχουν ανάγκη από ώριμες μελέτες, εξασφαλισμένες χρηματοδοτήσεις, σαφή χρονοδιαγράμματα και εργοτάξια που παράγουν αποτέλεσμα.

Η ανάπτυξη δεν είναι υπόσχεση.

Η ανάπτυξη είναι έργο.

Και τα έργα δεν μετρούνται με φωτογραφίες εγκαινίων, αλλά με την αλλαγή που φέρνουν στην καθημερινότητα του πολίτη.

Σήμερα, 113 χρόνια μετά την απελευθέρωση των Σερρών, ίσως ήρθε η ώρα να δώσουμε όλοι μαζί μια νέα μάχη. Όχι απέναντι σε έναν εξωτερικό κατακτητή, αλλά απέναντι σε όσα κρατούν την πόλη πίσω: τη στασιμότητα, τη μετριότητα, την αδράνεια, την έλλειψη στρατηγικής και την απουσία συλλογικού οράματος.

Γιατί οι Σέρρες δεν ανήκουν σε καμία δημοτική αρχή, σε κανένα κόμμα και σε κανέναν παράγοντα.

Ανήκουν στους ανθρώπους τους.Και οι άνθρωποι αυτού του τόπου αξίζουν μια πόλη που δεν θα ακολουθεί τις εξελίξεις, αλλά θα τις διαμορφώνει. Μια πόλη που θα επενδύει στη γνώση, στον πολιτισμό, στον αθλητισμό, στην καινοτομία, στην κοινωνική συνοχή, στην προστασία του περιβάλλοντος και στην ποιότητα ζωής.

Αυτή θα είναι η πραγματική δικαίωση της ιστορίας μας.

Γιατί η ελευθερία που κερδήθηκε πριν από 113 χρόνια μάς έδωσε το δικαίωμα να ονειρευόμαστε.

Η δική μας γενιά έχει το χρέος να μετατρέψει αυτό το όνειρο σε πραγματικότητα.

Γράφει ο Πασχάλης Θ. Τόσιος