Τα ευρήματα της πρόσφατης έρευνας του Ινστιτούτου Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ, σε συνεργασία με την Prorata, είναι αποκαλυπτικά: το 52% των πολιτών δηλώνει ότι κυρίαρχο συναίσθημά του είναι η ανασφάλεια, το 36% αισθάνεται θυμό, το 25% απελπισία, ενώ μόλις το 12% δηλώνει αισιόδοξο.

Πίσω από αυτούς τους αριθμούς δεν κρύβονται απλώς στατιστικά δεδομένα. Αποτυπώνεται η καθημερινότητα χιλιάδων ανθρώπων που δυσκολεύονται να σχεδιάσουν το μέλλον τους, να αισθανθούν οικονομική ασφάλεια ή να εμπιστευθούν ότι οι κόποι τους θα ανταμειφθούν.

Η ακρίβεια, η στεγαστική κρίση, η εργασιακή επισφάλεια, οι κοινωνικές ανισότητες, η αίσθηση ατιμωρησίας, η μειωμένη εμπιστοσύνη στους θεσμούς και η διεθνής γεωπολιτική αστάθεια συνθέτουν ένα περιβάλλον που τροφοδοτεί διαρκώς την ανασφάλεια. Όταν ο πολίτης αισθάνεται ότι εργάζεται περισσότερο αλλά ζει δυσκολότερα, όταν αμφιβάλλει για την ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών και όταν δεν βλέπει ένα σταθερό σχέδιο για το αύριο, ο θυμός γίνεται αναπόφευκτος.

Το πιο ανησυχητικό, όμως, στοιχείο δεν είναι ο θυμός. Είναι η απελπισία. Γιατί ο θυμός μπορεί να οδηγήσει σε διεκδίκηση και αλλαγή. Η απελπισία, αντίθετα, οδηγεί στην παραίτηση, στην αποχή, στην κοινωνική απομόνωση και στη μοιρολατρία. Είναι το σημείο όπου οι άνθρωποι παύουν να πιστεύουν ότι μπορούν να επηρεάσουν τη ζωή τους και το μέλλον της χώρας.

Ακόμη πιο ηχηρό είναι το γεγονός ότι μόλις ένας στους οκτώ πολίτες δηλώνει αισιόδοξος. Μια κοινωνία που δυσκολεύεται να ελπίζει δυσκολεύεται και να δημιουργήσει, να επενδύσει, να καινοτομήσει, να σχεδιάσει το μέλλον της. Η αισιοδοξία δεν είναι πολυτέλεια· αποτελεί βασική προϋπόθεση κοινωνικής συνοχής, οικονομικής ανάπτυξης και δημοκρατικής σταθερότητας.

Η αντιστροφή αυτής της εικόνας δεν μπορεί να προκύψει μόνο από καλύτερους οικονομικούς δείκτες ή επικοινωνιακές καμπάνιες. Απαιτεί πολιτικές που μειώνουν τις ανισότητες, ενισχύουν την κοινωνική δικαιοσύνη, αποκαθιστούν την εμπιστοσύνη στους θεσμούς και δημιουργούν πραγματικές ευκαιρίες για τους νέους, τους εργαζόμενους και τις οικογένειες.

Η κοινωνία δεν ζητά θαύματα. Ζητά αξιοπρέπεια, προοπτική και ασφάλεια. Ζητά να μπορεί να σχεδιάζει τη ζωή της χωρίς τον μόνιμο φόβο της επόμενης ημέρας.

Η ανασφάλεια, ο θυμός και η απελπισία δεν είναι απλώς συναισθήματα. Είναι προειδοποιητικά σήματα μιας κοινωνίας που αναζητά ξανά λόγους να πιστέψει. Και όσο η πολιτεία δεν απαντά ουσιαστικά σε αυτά τα μηνύματα, τόσο η αισιοδοξία θα παραμένει το πιο δυσεύρετο αγαθό στην Ελλάδα.