ΣΗΜΕΙΑ ΑΙΧΜΗΣ

ΕΛΑΣ, ΣΥΡΙΖΑ και το πολιτικό θέατρο της «ιστορικής ευθύνης» – Όταν η Αριστερά μοιάζει να ξεχνά γιατί δημιουργήθηκε

Η ελληνική Αριστερά είχε πάντα μια ιδιαίτερη σχέση με την ιστορία. Τη χρησιμοποιούσε ως σημείο αναφοράς, ως ηθικό φορτίο, ως πολιτικό εργαλείο. Το πρόβλημα είναι πως το τελευταίο διάστημα δείχνει να χρησιμοποιεί την «ιστορική συγκυρία» περισσότερο ως άλλοθι επιβίωσης παρά ως πραγματική πολιτική ευθύνη απέναντι στην κοινωνία.

Η ελληνική Αριστερά είχε πάντα μια ιδιαίτερη σχέση με την ιστορία. Τη χρησιμοποιούσε ως σημείο αναφοράς, ως ηθικό φορτίο, ως πολιτικό εργαλείο. Το πρόβλημα είναι πως το τελευταίο διάστημα δείχνει να χρησιμοποιεί την «ιστορική συγκυρία» περισσότερο ως άλλοθι επιβίωσης παρά ως πραγματική πολιτική ευθύνη απέναντι στην κοινωνία.

Η ξαφνική δημοσκοπική παρουσία  της ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα λειτούργησε σαν σεισμός σε έναν κατακερματισμένο χώρο που εδώ και μήνες αναλωνόταν σε εσωτερικές ισορροπίες, προσωπικές στρατηγικές και ιδεολογικούς μικροεμφυλίους την ώρα που η κοινωνία βυθίζεται στην ακρίβεια, στην εργασιακή ανασφάλεια και στη συνολική απαξίωση της πολιτικής.

Και ξαφνικά, όσοι μέχρι χθες διακήρυτταν ότι «δεν χωρούν επιστροφές στο παρελθόν», τώρα ψάχνουν τρόπο επιστροφής στο πολιτικό μέλλον.

Η Νέα Αριστερά αποδεικνύεται πως δεν κατάφερε ποτέ να πείσει ότι αποτελεί ένα πραγματικά νέο πολιτικό σχέδιο. Περισσότερο έμοιαζε με παρατεταμένη φάση εσωκομματικής απογοήτευσης του παλιού ΣΥΡΙΖΑ παρά με μια νέα κοινωνική και πολιτική πρόταση. Και όταν ήρθαν οι πρώτες δημοσκοπήσεις της ΕΛΑΣ, η «ιδεολογική καθαρότητα» άρχισε ξαφνικά να υποχωρεί μπροστά στην αγωνία της πολιτικής εξαφάνισης.

Η παραίτηση της Έφης Αχτσιόγλου είχε ασφαλώς πολιτικό συμβολισμό. Όμως πίσω από τους συμβολισμούς, ο κόσμος βλέπει και κάτι άλλο: έναν χώρο που μοιάζει εγκλωβισμένος σε μια ατελείωτη ανακύκλωση προσώπων, ρόλων και προσωπικών διαδρομών. Παραιτήσεις, επιστροφές, μετακινήσεις, «γέφυρες», νέοι φορείς, νέες διακηρύξεις και ξανά από την αρχή.

Το πιο προβληματικό όμως δεν είναι οι μετακινήσεις. Στην πολιτική αυτές υπήρχαν πάντα. Το πρόβλημα είναι η εικόνα ενός χώρου που συχνά μοιάζει περισσότερο απασχολημένος με τις καρέκλες, τις ισορροπίες και το ποιος θα βρεθεί «στο πρώτο τραπέζι» της επόμενης μέρας, παρά με το πώς θα ξαναμιλήσει πειστικά στην κοινωνία.

Γιατί όσο στα κομματικά γραφεία συζητούν για συσχετισμούς και εσωτερικά μέτωπα, εκεί έξω υπάρχει μια κοινωνία που δεν αντέχει άλλο πολιτικό ναρκισσισμό.

Ο ΣΥΡΙΖΑ σήμερα βρίσκεται ίσως στην πιο δύσκολη καμπή της ιστορίας του. Ο Σωκράτης Φάμελλος καλείται να διαχειριστεί όχι μόνο την οργανωτική κρίση ενός κόμματος που αποσυντίθεται, αλλά και μια βαθιά κρίση αξιοπιστίας. Και απέναντί του έχει ένα εσωκομματικό μπλοκ που συνεχίζει να λειτουργεί με όρους μηχανισμών και εσωτερικής κυριαρχίας, σαν να μην έχει μεσολαβήσει η κοινωνική και εκλογική κατάρρευση των τελευταίων χρόνων.

Η τραγική ειρωνεία είναι ότι ένας πολιτικός χώρος που ιστορικά μιλούσε για συλλογικότητα και κοινωνική εκπροσώπηση, σήμερα δίνει συχνά την εικόνα ενός κλειστού πολιτικού συστήματος προσωπικών στρατηγικών και διαρκών εσωτερικών διαπραγματεύσεων.

Και αυτό δεν τιμά ούτε την ιστορία της Αριστεράς ούτε τους ανθρώπους που κάποτε πίστεψαν ότι αυτός ο χώρος θα εξέφραζε κάτι διαφορετικό από τον κυνισμό της εξουσίας.

Η ΕΛΑΣ επιχειρεί να εμφανιστεί ως νέα αρχή. Θα κριθεί όμως όχι από τα ποσοστά των πρώτων δημοσκοπήσεων, αλλά από το αν θα καταφέρει να αποφύγει την παλιά πολιτική κουλτούρα που οδήγησε συνολικά τον χώρο σε κρίση.

Γιατί αν το μόνο που αλλάζει είναι οι ταμπέλες, τα λογότυπα και οι εσωτερικοί συσχετισμοί, τότε η κοινωνία πολύ σύντομα θα καταλάβει ότι παρακολουθεί ξανά το ίδιο έργο με διαφορετικό τίτλο.

Και ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα της σημερινής Κεντροαριστεράς: ότι την ώρα που η κοινωνία ζητά ελπίδα, σοβαρότητα και πολιτική αξιοπιστία, μεγάλο μέρος του χώρου συνεχίζει να εκπέμπει κόπωση, εσωστρέφεια και μια θλιβερή εικόνα πολιτικής ανακύκλωσης που δεν εμπνέει ούτε τους ίδιους τους ψηφοφόρους της.

Παρατηρητικός