Νέα στοιχεία για τη διεθνή δραστηριότητα εταιρειών που συνδέονται με τον Ταλ Ντίλιαν, τον επιχειρηματία που βρέθηκε στο επίκεντρο του ελληνικού σκανδάλου των υποκλοπών, φέρνει στο φως έρευνα του Politico. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η βουλγαρική εταιρεία Circles BG, στην ίδρυση της οποίας συμμετείχε ο ίδιος ο Ντίλιαν και η οποία σήμερα αποτελεί θυγατρική του ισραηλινού ομίλου NSO Group, εξήγαγε λογισμικό παρακολούθησης σε υπηρεσίες ασφαλείας και πληροφοριών διαφόρων χωρών, με την έγκριση των βουλγαρικών αρχών.

Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς θυμίζει έντονα όσα είχαν αποκαλυφθεί για την Intellexa στην Ελλάδα, η οποία είχε λάβει άδειες εξαγωγής του Predator προς τρίτες χώρες, με τη σύμφωνη γνώμη των αρμόδιων κρατικών υπηρεσιών.

Η σκιά της NSO Group και του Pegasus

Η Circles BG ανήκει πλέον στον όμιλο NSO Group, την εταιρεία που έγινε παγκοσμίως γνωστή μέσω του λογισμικού Pegasus, το οποίο έχει συνδεθεί με παρακολουθήσεις πολιτικών ηγετών, δημοσιογράφων, ακτιβιστών και μελών της κοινωνίας των πολιτών σε πολλές χώρες.

Το Pegasus έχει κατηγορηθεί ότι χρησιμοποιήθηκε ακόμη και εναντίον αρχηγών κρατών, μεταξύ αυτών του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν, του Ισπανού πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ και του πρώην πρωθυπουργού του Πακιστάν Ιμράν Καν.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη εντάξει τη NSO Group σε λίστα περιορισμών, ενώ από το 2024 κυρώσεις έχουν επιβληθεί και στον ίδιο τον Ταλ Ντίλιαν, στο πλαίσιο των μέτρων κατά του ομίλου Intellexa.

Οι άδειες που προκαλούν ερωτήματα

Σύμφωνα με τα έγγραφα που επικαλείται το Politico, η Βουλγαρία ενέκρινε εξαγωγές τεχνολογιών παρακολούθησης προς χώρες όπως:

• το Αζερμπαϊτζάν,
• η Σερβία,
• η Μαλαισία,
• τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα,
• το Μεξικό,
• η Δομινικανή Δημοκρατία.

Το βουλγαρικό υπουργείο Εξωτερικών υποστήριξε ότι οι αιτήσεις συνοδεύονταν από διαβεβαιώσεις πως τα συστήματα θα χρησιμοποιούνταν για την καταπολέμηση του εγκλήματος, την αντιτρομοκρατική δράση και επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης σε περιόδους ανθρωπιστικών κρίσεων.

Το ίδιο το δημοσίευμα επισημαίνει ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν παράνομες εξαγωγές ή παράνομη χρήση των συγκεκριμένων συστημάτων. Ωστόσο, το ζήτημα που τίθεται αφορά πρωτίστως την επάρκεια των μηχανισμών ελέγχου και την πολιτική ευθύνη των κρατών που εγκρίνουν τέτοιες συναλλαγές.

Οι προειδοποιήσεις της Human Rights Watch

Η Human Rights Watch εκφράζει έντονη ανησυχία για τον τρόπο εφαρμογής των ευρωπαϊκών κανόνων σχετικά με τις εξαγωγές τεχνολογιών διπλής χρήσης.

Ο ανώτερος ερευνητής της οργάνωσης, Ζακ Κάμπελ, υποστηρίζει ότι οι άδειες αυτές αποτελούν σαφή ένδειξη πως ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιτρέπουν την πώληση συστημάτων παρακολούθησης σε χώρες που έχουν κατηγορηθεί επανειλημμένα για καταστολή θεμελιωδών ελευθεριών και παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Παράλληλα, επικρίνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υποστηρίζοντας ότι, ενώ διαθέτει εικόνα των σχετικών εξαγωγών και θεσμική αρμοδιότητα εποπτείας, μέχρι σήμερα δεν έχει αναλάβει ουσιαστικές πρωτοβουλίες για τον περιορισμό τους.

Μια ευρωπαϊκή συζήτηση που ανοίγει ξανά

Οι αποκαλύψεις έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμάζει την αναθεώρηση του πλαισίου ελέγχου των εξαγωγών τεχνολογιών κυβερνοεπιτήρησης, με την Κομισιόν να αναμένεται να καταθέσει σχετικές προτάσεις έως τις αρχές του 2027.

Η υπόθεση Ντίλιαν, είτε αφορά την Ελλάδα είτε τη Βουλγαρία, αναδεικνύει ένα ευρύτερο πρόβλημα: την αδυναμία της Ευρώπης να θέσει ενιαίους και αποτελεσματικούς φραγμούς στην εξαγωγή τεχνολογιών που, ενώ παρουσιάζονται ως εργαλεία ασφάλειας, μπορούν να μετατραπούν σε μέσα παρακολούθησης και περιορισμού θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Και ίσως το πιο ανησυχητικό συμπέρασμα είναι ότι, πίσω από κάθε αποκάλυψη για λογισμικά όπως το Predator ή το Pegasus, δεν βρίσκεται μόνο η δράση ιδιωτικών εταιρειών, αλλά και η σιωπηρή συναίνεση κρατικών μηχανισμών που επέτρεψαν τη διάδοση αυτής της τεχνολογίας σε ολόκληρο τον κόσμο.