Ο πρώην επικεφαλής του Eurogroup παραδέχθηκε ότι έκανε «σοβαρό λάθος» επειδή δεν έθεσε την κυβέρνηση Καραμανλή ενώπιον των ευθυνών της. Μια φράση που λειτουργεί ως πολιτικός κόλαφος για την περίοδο 2004-2009, όταν η χώρα οδηγήθηκε με κρυμμένα ελλείμματα, θεσμική χαλαρότητα και πελατειακή ασυδοσία στο χείλος της χρεοκοπίας.

Το πρόβλημα, όμως, δεν ήταν μόνο λογιστικό. Δεν ήταν απλώς τα νούμερα που αλλοιώθηκαν ή αποκρύφθηκαν. Ήταν το ίδιο το μοντέλο εξουσίας: ένα κράτος λάφυρο, ένας δημόσιος μηχανισμός χωρίς πραγματικούς ελέγχους, μια οικονομία χωρίς παραγωγική βάση και ένα πολιτικό σύστημα που έμαθε να κυβερνά όχι με σχέδιο, αλλά με συναλλαγές.

Γι’ αυτό και η χώρα, ακόμη και σήμερα, πληρώνει το τίμημα. Πίσω από τις κυβερνητικές τυμπανοκρουσίες περί «οικονομικού θαύματος», η κοινωνική πλειοψηφία βιώνει ακρίβεια, χαμηλά εισοδήματα, ανασφάλεια και θεσμική παρακμή. Για ένα μικρό 20%-25% μπορεί να υπάρχει ευημερία. Για τους πολλούς, όμως, υπάρχει μόνιμη πίεση και αίσθηση αδικίας.

Η μεγάλη συζήτηση για τις πραγματικές αιτίες της κρίσης δεν έγινε ποτέ. Δεν τη θέλησε η Νέα Δημοκρατία, γιατί θα άγγιζε τον πυρήνα της διακυβέρνησης Καραμανλή. Δεν την άνοιξε ουσιαστικά ούτε ο ΣΥΡΙΖΑ, που προτίμησε κατά καιρούς να ξεπλένει πλευρές εκείνης της περιόδου, αντί να αναμετρηθεί με το βαθύ πελατειακό κράτος.

Το διακύβευμα, λοιπόν, δεν είναι απλώς η καλύτερη διαχείριση του ίδιου συστήματος. Είναι η αλλαγή του. Χωρίς θεσμούς ελέγχου, διαφάνεια, αξιοκρατία, παραγωγικό σχέδιο και πραγματική λογοδοσία, η χώρα θα ανακυκλώνει κρίσεις, σκάνδαλα και «σωτήρες».

Η ομολογία Γιούνκερ δεν είναι μια ιστορική λεπτομέρεια. Είναι υπενθύμιση ευθύνης. Και κυρίως είναι προειδοποίηση: αν δεν αλλάξει το πελατειακό πολιτικοοικονομικό σύστημα, η Ελλάδα θα συνεχίσει να πληρώνει τα ίδια λάθη, με διαφορετικούς πρωταγωνιστές.

Πασχάλης Θ. Τόσιος