Υπάρχουν στιγμές στην ιστορία ενός κράτους που λειτουργούν ως τομές. Στιγμές που δεν επαναλαμβάνονται εύκολα και που καθορίζουν την πορεία μιας χώρας για δεκαετίες. Το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας αποτέλεσε μία τέτοια στιγμή.

Για πρώτη φορά μετά την ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η χώρα βρέθηκε μπροστά σε μια χρηματοδοτική δυνατότητα πρωτοφανών διαστάσεων. Περίπου 36 δισεκατομμύρια ευρώ, μέσα από επιχορηγήσεις και δάνεια, τέθηκαν στη διάθεση της ελληνικής οικονομίας με έναν ξεκάθαρο στόχο: όχι να καλύψουν τις πληγές της πανδημίας, αλλά να δημιουργήσουν μια διαφορετική Ελλάδα.

Μια Ελλάδα περισσότερο παραγωγική. Πιο ανταγωνιστική. Πιο πράσινη. Πιο ψηφιακή. Κυρίως όμως, περισσότερο ανθεκτική απέναντι στις κρίσεις που ήδη διαμόρφωναν τη νέα εποχή.

Το ερώτημα που τίθεται σήμερα δεν είναι αν η Ελλάδα απορρόφησε ευρωπαϊκούς πόρους. Η απορρόφηση είναι ένας αναγκαίος διοικητικός δείκτης, όχι όμως το μέτρο της επιτυχίας.

Το πραγματικό ερώτημα είναι άλλο.Άλλαξε η χώρα όσο επέβαλλε το μέγεθος αυτής της ιστορικής ευκαιρίας;

Η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί με δελτία Τύπου, ούτε με πίνακες εκταμιεύσεων. Ούτε με τα γνωστά ποσοστά απορρόφησης που κάθε κυβέρνηση προβάλλει ως απόδειξη επιτυχίας.

Οι πολίτες δεν ζουν μέσα σε ποσοστά.Ζουν μέσα στις πόλεις τους, στις γειτονιές τους, στα χωριά τους και στις επιχειρήσεις τους.

Εκεί κρίνεται η πολιτική.Η Ελλάδα της κλιματικής κρίσης

Η τελευταία πενταετία υπήρξε ίσως η πιο δύσκολη που γνώρισε ποτέ η χώρα σε επίπεδο φυσικών καταστροφών.

Οι πυρκαγιές κατέκαψαν εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματα δασών και καλλιεργειών.

Οι πλημμύρες στη Θεσσαλία αποκάλυψαν με τον πιο δραματικό τρόπο τις αδυναμίες του κρατικού σχεδιασμού.

Η λειψυδρία παύει να αποτελεί ένα θεωρητικό σενάριο για το μέλλον και μετατρέπεται σε πραγματική απειλή για τη γεωργία, την ύδρευση και την ίδια την κοινωνική συνοχή.

Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι τα ακραία καιρικά φαινόμενα δεν θα μειωθούν. Αντίθετα, θα γίνονται συχνότερα και εντονότερα.

Αυτό σημαίνει ότι κάθε ευρώ δημόσιας επένδυσης αποκτά σήμερα διαφορετική αξία από ό,τι πριν από δέκα χρόνια.

Δεν αρκεί να δημιουργείς έργα.

Οφείλεις να δημιουργείς έργα που προστατεύουν τη χώρα από αυτό που έρχεται.

Οι προτεραιότητες είναι πάντοτε πολιτικές

Κάθε κυβέρνηση έχει δικαίωμα να αναθεωρεί τον σχεδιασμό της.

Κανένα μεγάλο πρόγραμμα δεν υλοποιείται χωρίς αλλαγές.

Εκείνο όμως που δεν μπορεί να αλλάζει είναι η στρατηγική στόχευση.

Και εδώ ακριβώς αρχίζουν τα μεγάλα ερωτήματα.

Εάν σε μια χώρα που κάθε χρόνο καίγεται περιορίζονται έργα που αφορούν την πολιτική προστασία...

Εάν σε μια χώρα που πλημμυρίζει μεταβάλλεται ο σχεδιασμός αντιπλημμυρικών παρεμβάσεων...

Εάν σε μια χώρα που αντιμετωπίζει αυξανόμενο πρόβλημα λειψυδρίας αναθεωρούνται κρίσιμα αρδευτικά έργα...

τότε η συζήτηση παύει να είναι τεχνική.Γίνεται βαθιά πολιτική.

Γιατί οι προτεραιότητες αποκαλύπτουν πάντοτε τη φιλοσοφία μιας διακυβέρνησης.

Δεν αρκεί να λες ότι διαχειρίστηκες αποτελεσματικά τους ευρωπαϊκούς πόρους.

Οφείλεις να αποδείξεις ότι τους επένδυσες εκεί όπου η κοινωνία είχε τη μεγαλύτερη ανάγκη.

Η διαφορά ανάμεσα στη διαχείριση και στην πολιτική

Η Ελλάδα έχει αποκτήσει μεγάλη εμπειρία στη διαχείριση ευρωπαϊκών προγραμμάτων.

Λιγότερη εμπειρία έχει αποκτήσει στη στρατηγική αξιοποίησή τους.

Για δεκαετίες μάθαμε να πανηγυρίζουμε για τις εγκρίσεις, τις εντάξεις και τις απορροφήσεις.

Σπανιότερα συζητήσαμε για το αν τα έργα που χρηματοδοτήθηκαν άλλαξαν πραγματικά τη ζωή των πολιτών.

Η ανάπτυξη δεν είναι λογιστική άσκηση.

Η ανάπτυξη είναι αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών.

Καμία κοινωνία δεν αξιολογεί ένα αναπτυξιακό πρόγραμμα από το πόσα χρήματα δαπανήθηκαν.

Το αξιολογεί από το τι έμεινε όταν τα χρήματα τελείωσαν.

Έγιναν οι πόλεις ασφαλέστερες;

Θωρακίστηκαν οι υποδομές;

Μειώθηκαν οι ανισότητες μεταξύ κέντρου και περιφέρειας;

Ενισχύθηκε η αγροτική παραγωγή;

Δημιουργήθηκαν οι προϋποθέσεις ώστε η νέα γενιά να παραμείνει στον τόπο της;

Αυτές είναι οι πραγματικές ερωτήσεις.

Όλα τα υπόλοιπα είναι αριθμοί.

Η περιφέρεια δεν μπορεί να περιμένει άλλο

Το μεγαλύτερο διαχρονικό πρόβλημα της Ελλάδας δεν είναι μόνο η έλλειψη πόρων.

Είναι η άνιση κατανομή των αναπτυξιακών ευκαιριών.

Η Αθήνα συνεχίζει να συγκεντρώνει το μεγαλύτερο μέρος των δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων.

Η περιφέρεια εξακολουθεί να αναζητά τον δικό της αναπτυξιακό βηματισμό.

Και όμως, αν υπάρχει ένας χώρος όπου θα έπρεπε να είχε στραφεί το μεγαλύτερο μέρος των επενδύσεων του Ταμείου Ανάκαμψης, αυτός είναι η ελληνική περιφέρεια.

Εκεί όπου παράγεται ο πρωτογενής πλούτος.

Εκεί όπου το δημογραφικό εξελίσσεται σε υπαρξιακή απειλή.

Εκεί όπου οι υποδομές καθορίζουν αν ένας τόπος θα συνεχίσει να ζει ή θα οδηγηθεί στη σταδιακή του συρρίκνωση.

Η ανάπτυξη δεν είναι μόνο υπόθεση των μεγάλων αστικών κέντρων.

Είναι, πρωτίστως, υπόθεση της περιφέρειας.

Και εκεί θα κριθεί τελικά αν η χώρα αξιοποίησε τη μεγαλύτερη αναπτυξιακή ευκαιρία της σύγχρονης ιστορίας της.

Στο Β΄ Μέρος: Οι Σέρρες στο επίκεντρο. Τα έργα που έγιναν, τα έργα που λείπουν, τα μεγάλα ερωτήματα για τον αγροτικό κόσμο, τις υδάτινες υποδομές και το πραγματικό αποτύπωμα του Ταμείου Ανάκαμψης στον νομό.